ΑΙΓΙΑΛΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΙΑ – ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΑΡΑΚΤΙΑΣ ΖΩΝΗΣ

ΤΟΠΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ

0

«Από τον “Αιγιαλό και Παραλία” στην Ολοκληρωμένη Διαχείριση Παράκτιας Ζώνης»

Δημήτρης Κ. Πετρίδης

Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχανικός

Παράκτια Ζώνη και Θαλάσσιο Περιβάλλον

Η Ελλάδα, με συνολική έκταση 131957 Km2 και μήκος ακτών περίπου 15021 Km., έχει την πιο εκτεταμένη ακτογραμμή από όλες τις Μεσογειακές Χώρες και παρουσιάζει την μεγαλύτερη, μετά την Νορβηγία, αναλογία μήκους ακτών ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο γης.

Οι ακτές αποτελούν χώρο ιδιαίτερης σημασίας, για την ανάπτυξη των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, την προστασία των φυσικών οικοσυστημάτων και για την αντιμετώπιση των πιέσεων ή ακόμη και συγκρούσεων για την χρήση των παράκτιων πόρων.

Η παράκτια ζώνη μοιράζεται σχεδόν εξίσου μεταξύ της ηπειρωτικής και της νησιωτικής χώρας με τα 7700 Km της ακτογραμμής να αντιστοιχούν σε 3053 νησιά.

Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης.

Κατά μήκος της ακτογραμμής της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης υπάρχουν περίπου:

• 100 km βραχώδεις υψηλές ακτές,
• 70 km λοφώδεις μέσου ύψους ακτές, αποτελούμενες από μικρής ως μέσης αντοχής γεωλογικούς σχηματισμούς, οι οποίοι υφίστανται μέτρια ως έντονη διάβρωση και υποχώρηση και
• 110 km αμμώδεις – χαμηλές ακτές στις οποίες περιλαμβάνονται και τέσσερα Δέλτα ποταμών (Στρυμόνα, Νέστου, Φιλιουρή – Λίσου, και Έβρου).

Υπάρχουν ακόμη πολυάριθμες στωματολίμνες (Lagoons) οι περισσότερες από τις οποίες χρησιμοποιούνται ως φυσικά ιχθυοτροφία (Fisheries).

Ολόκληρες οι περιοχές των Δέλτα των ποταμών και των Lagoons, είναι οικολογικά προστατευόμενες από την συνθήκη RAMSAR και το Δίκτυο Natura 2000.

Μέσα στις περιοχές αυτές επιτρέπονται µόνο ορισμένες χρήσεις γης (γεωργικές – κτηνοτροφικές – αλιευτικές).

Πηγή: Χωροταξικό Σχέδιο Περιφέρειας Ανατ. Μακεδονίας – Θράκης

Ο παράκτιος ελληνικός χώρος συγκεντρώνει:

• μεγάλο ποσοστό πληθυσμού.

Αρκετές πόλεις και οικισμοί είναι παραθαλάσσιοι ή βρίσκονται σε μικρή απόσταση από τη θάλασσα.

• πλήθος ανθρώπινων δραστηριοτήτων.

όπως αλιεία, ιχθυοκαλλιέργειες, τουρισμό, αναψυχή και μεταφορές.

• σημαντικό μέρος των υποδομών και εγκαταστάσεων μεταφορών και επικοινωνιών.

Τα παραπάνω έχουν ως αποτέλεσμα:

• να ασκείται μεγάλη πίεση στην παράκτια περιοχή.
• να συρρικνώνονται διαρκώς οι φυσικές και οι αδόμητες εκτάσεις.
• να αλλοιώνεται συνεχώς το τοπίο.
• να εμφανίζονται προβλήματα ρύπανσης στους κλειστούς κόλπους και θάλασσες.

Διάβρωση Ακτών

“Ένα μεγάλο ποσοστό των παράκτιων ζωνών της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαβρώνεται κάθε χρόνο, παρά την ανάπτυξη ενός ευρέος φάσματος μέτρων προστασίας ακτών από διάβρωση και πλημμυρικά φαινόμενα.” (Eurosion)

“Η ποικιλομορφία των παράκτιων περιοχών συμβάλλει στην τοπική και περιφερειακή ταυτότητα τους, απεικονίζοντας την προηγούμενη και την παρούσα σχέση μεταξύ του ανθρώπου και του φυσικού και τεχνητού περιβάλλοντός του” . (Map)

Υποχρεώσεις των Μεσογειακών Χωρών.

Στη Συνθήκη της Βαρκελώνης δηλώνεται ότι “τα Συμβαλλόμενα Μέλη θα δεσμευθούν να προωθήσουν την ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών, λαμβάνοντας υπόψη την προστασία των περιοχών τοπίου και οικολογικού ενδιαφέροντος και την ορθολογική χρήση των φυσικών πόρων.” (Map)

1. Map: Μεσογειακό Πρόγραμμα Δράσης

Το σχέδιο MAP, ξεκίνησε το 1975, ήταν το πρώτο που υιοθετήθηκε ως Πρόγραμμα σχετικό με τις Περιφερειακές Θάλασσες υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Η λειτουργία του προγράμματος καθορίζεται από τη Σύμβαση της Βαρκελώνης.

Μέσω του MAP, τα Συμβαλλόμενα Μέλη στη Συνθήκη της Βαρκελώνης και τα Πρωτόκολλά της έχουν ως σκοπό να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της προστασίας του θαλάσσιου και του παράκτιου περιβάλλοντος, ωθώντας περιφερειακά και εθνικά σχέδια ώστε να επιτύχουν την βιώσιμη ανάπτυξη.

Η Συνθήκη της Βαρκελώνης,

Η “Συνθήκη για την Προστασία της Μεσογείου Ενάντια στη Ρύπανση” (Συνθήκη της Βαρκελώνης), υιοθετήθηκε το 1976, τέθηκε σε ισχύ το 1978, τροποποιήθηκε από τα Συμβαλλόμενα Μέλη το 1995 και καταγράφηκε ως “Συνθήκη για την Προστασία του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος και της Παράκτιας Περιοχής της Μεσογείου”. Τέθηκε σε ισχύ στις 9 Ιουλίου 2004.

Η Συνθήκη και τα έξι πρωτόκολλα της συνθέτουν αυτό που είναι γνωστό ως σύστημα της Βαρκελώνης, το νομικό πλαίσιο του MAP.

2. Eurosion

(2002-2006)

Το EUROSION είναι βασισμένο στην υπόθεση ότι “η παράκτια διάβρωση είναι ένα φαινόμενο που δεν μπορεί ποτέ να ελεγχθεί εντελώς αλλά μπορεί να ρυθμιστεί με έναν οικονομικά και οικολογικά βιώσιμο τρόπο”.

Η άποψη αυτή λαμβάνει υπ΄ όψη:

• Τις φυσικές και ανθρωπογενείς αιτίες της διάβρωσης (ακραία καιρικά φαινόμενα.

Σεισμικές δράσεις, μειωμένος ανεφοδιασμός φερτών υλών από τους ποταμούς λόγω των φραγμάτων, και των μηχανισμών «αυτό-υπεράσπισης» των παράκτιων ζωνών κ.λπ.).

• Τις διαφορετικές χρήσεις της ακτής τόσο του ηπειρωτικού όσο και θαλάσσιου μέρους της.

Οι χρήσεις ορίζονται από τις ανάγκες διατήρησης της βιοποικιλότητας και του ανάγλυφου αλλά και από τον τουρισμό, τη βιομηχανία και τη μεταφορά.

• Τα διαφορετικά επίπεδα διαχείρισης.

(από τοπικές σε ευρωπαϊκές και περιφερειακές θάλασσες).

• Τις εκτιμήσεις λεκανών απορροής των ποταμών.
• Τις παρούσες ανησυχίες και τις μακροπρόθεσμες προοπτικές (π.χ. αλλαγή κλίματος).

Συμπεράσματα:

Η παράκτια διάβρωση οδηγεί σε τρεις διαφορετικούς τύπους επιδράσεων (ή κινδύνων):

• απώλεια εδάφους με οικονομική αξία.
• καταστροφή της φυσικής προστασίας (συνήθως ένα σύστημα αμμόλοφων) ως αποτέλεσμα ενός μεμονωμένου πλημμυρικού γεγονότος.
• υπονόμευση των τεχνητών έργων προστασίας ακτών, που ενδεχομένως οδηγεί σε κίνδυνο πλημμυρών.

3. Σύσταση 2002/413/EK του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, της 30ης Μαΐου 2002 σχετικά με την εφαρμογή της ολοκληρωμένης διαχείρισης παράκτιας ζώνης στην Ευρώπη [Επίσημη Εφημερίδα λ 148 των 6.6.2002].

Εξ αιτίας της σημασίας των παράκτιων ζωνών στην Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Ένωση συστήνει τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν μια στρατηγική και ολοκληρωμένη προσέγγιση στη διαχείριση των παράκτιων ζωνών τους.

Αυτή πρέπει να βασιστεί σε:

• προστασία του παράκτιου περιβάλλοντος
• αναγνώριση της απειλής που τίθεται από την αλλαγή κλίματος
• εφαρμογή των παράκτιων μέτρων προστασίας συμπεριλαμβανομένης της προστασίας των παράκτιων οικισμών και της πολιτιστικής κληρονομιάς τους
• βιώσιμες οικονομικές ευκαιρίες και επιλογές απασχόλησης
• ένα λειτουργικό κοινωνικό και πολιτιστικό σύστημα των τοπικών κοινοτήτων
• παροχή κατάλληλων και προσιτών εκτάσεων για αναψυχή και αισθητική απόλαυση
• διατήρηση ή προαγωγή της συνοχής των μακρινών παράκτιων κοινοτήτων.
• βελτίωση του συντονισμού των δράσεων στην θάλασσα και στην ξηρά.

4. Μεσογειακό Πρωτόκολλο για τις Παράκτιες Περιοχές

(Ανακοίνωση Τύπου Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ.Αθήνα, 22 Ιανουαρίου 2008)

Με απόφαση του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ κ. Γιώργου Σουφλιά, η Ελλάδα υπέγραψε, χθες, το Μεσογειακό Πρωτόκολλο για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Παράκτιων Ζωνών, στο πλαίσιο της διήμερης Συνόδου των Μεσογειακών Χωρών που διεξάγεται στη Μαδρίτη (20-21/1/2008).

Το Πρωτόκολλο αυτό θα αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για τη βιώσιμη ανάπτυξη στη Μεσόγειο και ειδικότερα για την προστασία και ορθολογική διαχείριση των πιο ευαίσθητων περιοχών της, που είναι οι παράκτιες ζώνες.

Το Μεσογειακό Πρωτόκολλο για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Παράκτιων Ζωνών είναι το πρώτο νομικό δεσμευτικό – ρυθμιστικό κείμενο διεθνούς συνεργασίας για τη διαχείριση των παράκτιων περιοχών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι για την υλοποίηση των δεσμεύσεων και ρυθμίσεων του νέου Μεσογειακού Πρωτοκόλλου, το ΥΠΕΧΩΔΕ επεξεργάζεται Σχέδιο Κοινής Υπουργικής Απόφασης για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση του Παράκτιου και Νησιωτικού Χώρου.

5. Αποφάσεις Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και Περιβάλλοντος

• Αποφ. 9 της 7.2/15-9-1981(ΦΕΚ Β’ 551).

¨Περί χαράξεως κατευθυντηρίων γραμμών και αναγκαίων ενεργειών για την διαχείριση των ακτών.-

• Απόφ. 10 της 7.2/15-9-1981(ΦΕΚ Β’ 551).

¨Περί διαχειρίσεως των υδατικών πόρων της χώρας¨

• Αποφ. 11 της 7.2/15-9-1981(ΦΕΚ Β’ 551).

¨Περί χαράξεως κατευθυντηρίων γραμμών για την διατήρηση, προστασία και οικολογική διαχείριση των παρακτίων βιοτόπων και μέτρα προστασίας για ορισμένους από αυτούς.

Το 1981 το Τότε Υπουργείο Συντονισμού αποφάσισε να προωθήσει την εκπόνηση ενός εθνικού προγράμματος διαχείρισης των ακτών που θα κάλυπτε όπως προκύπτει από τα επίσημα κείμενα της Γραμματείας Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και Περιβάλλοντος 39 παράκτιους Νομούς της Χώρας.

Στόχος του προγράμματος ήταν η γρήγορη κάλυψη και ο εντοπισμός των προβλημάτων τόσο στον χώρο, όσο και σε ότι αφορά τα γενικότερα θέματα των ακτών σε ζώνη πλάτους 2 χιλιομέτρων.

Το σχέδιο είχε χαρακτηρισθεί από το Τ.Ε.Ε. (Ε.Δ. 1131/8-12-1981). άτολμο και ανίσχυρο ακόμη και για να υπερασπισθεί του στόχους που το ίδιο έβαζε, κα μάλλον ξεχάστηκε με το πέρασμα του χρόνου γιατί δεν βρέθηκε καμία νεότερη αναφορά.

Η Έννοια και οι Αρχές της Ολοκληρωμένη Διαχείριση Παράκτιας Ζώνης (ΟΔΠΖ)

Η Ο.Δ.Π.Ζ. εμφανίστηκε ως έννοια τη δεκαετία του 1990. Τα βασικά κριτήρια της Ο.Δ.Π.Ζ. υιοθετήθηκαν στο Κεφάλαιο 17 της Ατζέντας 21 του Ρίο το 1992, το οποίο περιλαμβάνει τους εξής τομείς:

• την ολοκληρωμένη διαχείριση και αειφόρο ανάπτυξη των παράκτιων και θαλάσσιων περιοχών.
• την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
• την αειφορική εκμετάλλευση και συντήρηση των θαλάσσιων οργανισμών είτε των διεθνών υδάτων είτε των εθνικών υδάτων.
• τη διατύπωση οποιασδήποτε μορφής αβεβαιότητας για τη διαχείριση στα πλαίσια των παγκοσμίων κλιματικών αλλαγών.
• την ενδυνάμωση της διακρατικής συνεργασίας και του συντονισμού.

και τέλος

• της αειφορικής ανάπτυξης των μικρών νησιών.

Η Ο.Δ.Π.Ζ. αναφέρεται γεωγραφικά σε µία ζώνη πλάτους που καθορίζεται από διάφορα κριτήρια και σε µία θαλάσσια ζώνη που αποτελεί τμήμα του ευρύτερου εθνικού θαλάσσιου χώρου. Η διαχείριση είναι ολοκληρωμένη όταν συνδυάζει την οικονομική θεωρία (επικεντρώνεται στην οικονομική ανάπτυξη), την οικολογική θεωρία (επικεντρώνεται στη διατήρηση των φυσικών πόρων και της βιοποικιλότητας κ.λ.π.) και τη θεωρεία της κοινωνική; ισότητας στους στόχους που θέτει για την προστασία, ανάπτυξη και ανάδειξη των παράκτιων ζωνών.

Έξι βασικές αρχές διέπουν την Ο.Δ.Π.Ζ.:

• ενδυνάμωση των τοπικών στόχων δράσης για αειφορική ανάπτυξη.
• προστασία και συντήρηση των οικοσυστημάτων.
• σχεδιασμός και εφαρμογή προγραμμάτων που θα διασφαλίζουν ότι µία αναπτυσσόμενη δραστηριότητα δεν θα προκαλεί προβλήματα σε άλλες δραστηριότητες και άλλους τομείς.
• συντονισμός ανάμεσα στους διάφορους φορείς και ανάμεσα στα διαφορετικά κέντρα λήψης αποφάσεων (τοπικές κοινότητες, κρατικοί οργανισμοί, διακρατικοί οργανισμοί).
• συντονισμός στο περιεχόμενο και τον συγχρονισμό ανάμεσα στις αποφάσεις των διαφορετικών κέντρων λήψης αποφάσεων.
• συντονισμό ανάμεσα στη διαχείριση της παράκτιας ζώνης και των γειτονικών περιοχών της ξηράς και της θάλασσας.

6. Beachmed-e

«Στρατηγική διαχείριση της προστασίας των ακτών για την βιώσιμη ανάπτυξη των παράκτιων περιοχών της Μεσογείου.»

Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2006 και περιλαμβάνει:

Μέτρο 2. Σχεδιασμός και δημιουργία τεχνικών εργαλείων για το χαρακτηρισμό του φαινόμενου της διάβρωσης στη Μεσόγειο και για τη βιώσιμη εκμετάλλευση των πόρων.

Μέτρο 3. Αλληλεπίδραση ανάμεσα στην ανάπτυξη του αστικού περιβάλλοντος και των μορφολογικά ευαίσθητων ζωνών σε σχέση με τον κίνδυνο καταιγίδων και διάβρωσης.

Μέτρο 4. Προσδιορισμός των κανονιστικών και οργανωτικών παραγόντων για τον ορισμό, τη ρύθμιση και την διαχείριση της προστασίας των ακτών από όλους τους εμπλεκόμενους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς.

ObseMedi

«Κανονισμός και προώθηση ενός Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για την προστασία των ακτών της Μεσογείου»

Το υποπρόγραμμα, είναι η υλοποίηση του Μέτρου 4, και επεξεργάζεται ένα Ευρωπαϊκό Κανονισμό (τους όρους και τους κανόνες) με θέμα την χρήση των θαλάσσιων κοιτασμάτων και των προσχώσεων για την ολοκληρωμένη προστασία των παράκτιων ζωνών. Ταυτόχρονα, μελετά την προώθηση ενός Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για την προστασία των ακτών της Μεσογείου.

Παρατηρητήριο

1. Ενεργές (Λειτουργικές) Υπηρεσίες

• Συλλογή Πληροφοριών – Αρχείο Εικόνων και Ύπαρξη ενός Οργανωτικού Συστήματος.
• Περιοδική Έρευνα της Θέσης της Ακτογραμμής σε Τοπική Κλίμακα.
• Περιοδική Έρευνα της Θέσης της Ακτογραμμής σε Περιφερειακή Κλίμακα.
• Ιζηματολογικός και Ορυκτολογικός Χαρακτηρισμός.
• Ανάπτυξη Σημείων Ελέγχου της Θάλασσας (Δίκτυο Αναφοράς).
• Τοποβαθυμετρική Έρευνα της Μορφολογίας της Ακτής.
• Απόκτηση Ιζηματολογικών και Στρωματογραφικών Στοιχείων του Θαλάσσιου Πυθμένα.
• Απόκτηση Στοιχείων για την Αξιολόγηση της Καθίζησης στην Παράκτια Ζώνη.
• Απογραφή Εργασιών και Φορέων-Υπηρεσιών που αφορούν την Ακτή.
• Απόκτηση και ενημέρωση πληροφοριών χρήσης γης και χρήσης της θάλασσας κοντά στην παράκτια ζώνη.
• Επεξεργασία της Θεματικής Χαρτογραφίας για τον Χωροταξικό σχεδιασμό σχετικά με τα Σενάρια Εξέλιξης των Ακτών.

2. Συμβουλευτικές Υπηρεσίες

• Χρήση Δεικτών για τον Έλεγχο της Μορφολογικής Κατάστασης της Ακτής.
• Χρήση Δεικτών για τον Έλεγχο της Κοινωνικής & Οικονομικής Ανάπτυξης της Παράκτιας Ζώνης.
• Διανομή Στοιχείων σε άλλους Φορείς και Συμμετέχοντες.
• Συγκεκριμένες Ενέργειες για την Δημόσια Ευαισθητοποίηση, την Επικοινωνία και την Επεξεργασία Ερωτηματολογίων σχετικά με τους Φορείς που πραγματοποιούν Δραστηριότητες στις Παράκτιες Περιοχές η και την Θάλασσα.
• Απόκτηση και ενημέρωση πληροφοριών χρήσης γης και χρήσης της θάλασσας κοντά στην παράκτια ζώνη.

Ο τομέας αυτός του Παρατηρητηρίου θα λειτουργεί ως μηχανισμός συλλογής, οργάνωσης, ταξινόμησης και επεξεργασίας πρωτογενών και δευτερογενών πληροφοριών και δεδομένων τα οποία θα αφορούν την Παράκτια Ζώνη.

Ειδικότερα θα περιλαμβάνει την παρακολούθηση, Χωροταξικών και Πολεοδομικών Δεδομένων των παράκτιων και παρόχθιων περιοχών, με σκοπό την υποστήριξη της προστασίας των περιοχών αυτών έναντι φυσικών φαινομένων, καθώς και την υποστήριξη του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού και ελέγχου.

Στο πλαίσιο αυτό,

Θα επεξεργάζεται δείκτες για την ανάλυση των χωρικών μεταβολών, θα προσδιορίζει τύπους περιοχών, θα διατυπώνει σενάρια χωρικής ανάπτυξης και θα αναλαμβάνει την παρακολούθηση και αξιολόγηση των δημοσίων πολιτικών με επιπτώσεις στις περιοχές αυτές.

Θα εισηγείται και θα γνωμοδοτεί για τη λήψη των εκάστοτε αναγκαίων και κατάλληλων μέτρων και μέσων άσκησης πολιτικής και θα παρέχει εν γένει τεχνογνωσία στις Υπηρεσίες της Περιφέρειας, των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων και των Δήμων με περιοδικές μελέτες, εκθέσεις και προγνώσεις.

Το Έργο περιλαμβάνει την ανάπτυξη και περιοδική ανανέωση ψηφιακών μοντέλων εδαφών, μέσω νέων αεροφωτογραφιών ή και παράλληλης αξιοποίησης δορυφορικών εικόνων υψηλής ανάλυσης, την ανάπτυξη Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών και ειδικών Εφαρμογών, την ανάπτυξη Συστήματος Διαχείρισης των Παραμέτρων για τις παράκτιες και παρόχθιες ζώνες, σε κλίμακα 1:1000 και 1:5000. που θα περιλαμβάνουν:

Ακτογραμμή και Χερσαία ζώνη πλάτους 2 Km.

Στα νησιά η παράκτια ζώνη ταυτίζεται στις περισσότερες περιπτώσεις με το σύνολο του επιφάνειας του νησιού και ως εκ τούτου η διαχείριση των ακτών απαιτεί την διαχείριση ολόκληρου του νησιωτικού χώρου με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη του.

Παραποτάμιες περιοχές πλάτους 1 Km

Οι περιοχές θα προσδιορισθούν με ακρίβεια στον Αναλυτικό Σχεδιασμό που θα εκπονηθεί στην αρχική Φάση του Έργου. Οι περιοχές αυτές είναι εκτός της ζώνης των 2 Km.

Κανονικά χρειάζεται ολόκληρη η λεκάνη απορροής των ποταμών για τον καθορισμό της ροής του και την μεταφορά υλικών.

Με την Υπουργική απόφαση 125347/568 (ΦΕΚ Β΄ 142/29.1.2004) με τίτλο «Κώδικες Ορθής Γεωργικής Πρακτικής», των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, άρθρο 14 :

«Ως οικολογικά ευαίσθητες περιοχές καθορίζονται οι περιοχές του δικτύου NATURA 2000 με βάση την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ. Οι περιοχές, που έχουν ενταχθεί στο δίκτυο, έχουν επιλεγεί, με βάση τις προδιαγραφές που έχει θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, σαν σημαντικές για το φυσικό περιβάλλον της χώρας αλλά και ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι ζώνες, που περιβάλλουν δάση, λίμνες, δέλτα ποταμών και ακτές, και δεν έχουν ενταχθεί στο Δίκτυο NATURA 2000 αποτελούν τόπους με ιδιαίτερη σημασία για τα οικοσυστήματα που περιβάλουν, γιατί τα επηρεάζουν άμεσα. Η οικολογικά ευαίσθητη ζώνη των ως άνω περιοχών είναι η ζώνη, που εκτείνεται σε απόσταση μέχρι 600 μέτρων από τις όχθες λιμνών, μέχρι 150 μέτρα ένθεν και ένθεν κοίτης ποταμών, μέχρι 1000 μέτρα από την ακτογραμμή προκειμένου για κλειστούς κόλπους, μέχρι 300 μέτρα για τις λοιπές ακτές και μέχρι 500 μέτρα από τα όρια δασών. Οι αποστάσεις καθορίζονται με βάση τους χάρτες 1:5.000 της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού.

Για τις ζώνες αυτές, οι αρμόδιες υπηρεσίες κατά περίπτωση και εφόσον κριθεί απαραίτητο, δύναται να εξειδικεύσουν τους Κώδικες Ορθής Γεωργικής Πολιτικής με στόχο την προστασία των ευαίσθητων οικοσυστημάτων.

Στις περιοχές του Δικτύου NATURA 2000 δύνανται να προσαρμοστούν οι Κώδικες Ορθής Γεωργικής Πολιτικής, σύμφωνα με τα αποτελέσματα των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών και των Διαχειριστικών Σχεδίων όπου αυτά έχουν εκπονηθεί και εγκριθεί.

• θαλάσσια ζώνη

η οποία πρέπει να οριοθετηθεί με βάση την γραμμή βάθους των 50μ και στην ειδική περίπτωση όπου αυτή βρίσκεται πολύ κοντά στην ακτή το θαλάσσιο όριο να ορίζεται με βάση την οριζόντια απόσταση από την ακτογραμμή μέχρι 1 ναυτικό μίλι.

Στην προστασία και διαχείριση των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων, ο Ν. 3199 / 2003 ¨Προστασία και διαχείριση των υδάτων – Εναρμόνιση με την Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2000¨. συμβάλλει με δύο νέες έννοιες.

1. «Παράκτια ύδατα»: είναι τα επιφανειακά ύδατα που βρίσκονται στην πλευρά της ξηράς μιας γραμμής, κάθε σημείο της οποίας βρίσκεται σε απόσταση ενός ναυτικού μιλίου προς τη θάλασσα από το πλησιέστερο σημείο της γραμμής βάσης από την οποία μετράται το εύρος των χωρικών υδάτων, και τα οποία, κατά περίπτωση, εκτείνονται μέχρι του απώτερου ορίου των μεταβατικών υδάτων.

2. «Μεταβατικά ύδατα»: είναι συστήματα επιφανειακών υδάτων κοντά σε στόμια εκβολής ποταμών, τα οποία είναι εν μέρει αλμυρά λόγω της γειτνίασής τους με παράκτια ύδατα, αλλά τα οποία επηρεάζονται ουσιαστικά από ρεύματα γλυκών υδάτων.

Είναι απαραίτητο να περιλαμβάνει δεδομένα και στοιχεία από:

• το Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού & Αειφόρου Ανάπτυξης
• τα Ειδικά Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού & Αειφόρου Ανάπτυξης
• το Περιφερειακό Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού & Αειφόρου Ανάπτυξης
• Σχέδια Ειδικών Χωρικών Παρεμβάσεων και Ανάπτυξης Περιοχών
• Σχέδια Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης του μη αστικού Χώρου
• Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια του Αστικού και Περιαστικού Χώρου
• Πολεοδομικά Σχέδια Παράκτιων πόλεων και Οικισμών

Στο Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών θα απεικονίζονται τουλάχιστον οι πληροφορίες:

• Όρια Πόλεων.
• Όρια αιγιαλού-παραλίας
• Νέα κτίσματα και κατασκευές
• Γεωτρήσεις.
• Λατομικές περιοχές
• Χώροι αμμοληψίας
• Περιοχές τουριστικής αξιοποίησης με ιδιαίτερη επισήμανση
• στις ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις,
• στην αμιγή τουριστική κατοικία
• καθώς και τα όρια περιοχών παραθεριστικών κατοικιών

Είναι επίσης απαραίτητο να εξασφαλίζεται και να υπάρχει συνεργασία :

• με τις Δημόσιες Υπηρεσίες
• με την Περιφερειακή Διοίκηση και την Τοπική Αυτοδιοίκηση
• με άλλα Ελληνικά Δίκτυα Πληροφοριών

Ν. 2971/2001 “Αιγιαλός, Παραλία¨ και άλλες διατάξεις¨ (Φ.Ε.Κ. Α’ 285 της 19/12/2001).

Από το σύνολο της Παράκτιας Ζώνης της χώρας μόνο για το τμήμα του Αιγιαλού και της Παραλίας υπάρχει μέχρι σήμερα ειδική νομοθεσία, που αποτελεί τμήμα ευρύτερης νομοθεσίας περί δημοσίων κτημάτων, με την οποία επιχειρείται η διοίκηση και διαχείριση των εκτάσεων αυτών και όχι η συνολική διαχείριση της Παράκτιας Ζώνης στο πλαίσιο μιας συνθετικής θεώρησης περιβαλλοντικού, χωροταξικού και αναπτυξιακού χαρακτήρα.

Το σύνολο της Νομοθεσίας αφορά όλη την Χώρα και εφαρμόζεται σε κάθε Περιφέρεια χωρίς τοπικές διαφοροποιήσεις και προσθήκες.

Ορισμοί

• “Αιγιαλός” είναι η ζώνη της ξηράς, που βρέχεται από τη θάλασσα από τις μεγαλύτερες και συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων της.
• “Παραλία” είναι η ζώνη ξηράς που προστίθεται στον αιγιαλό, καθορίζεται δε σε πλάτος μέχρι και πενήντα (50) μέτρα από την οριογραμμή του αιγιαλού, προς εξυπηρέτηση της επικοινωνίας της ξηράς με τη θάλασσα και αντίστροφα.
• “Παλαιός αιγιαλός” είναι η ζώνη της ξηράς, που προέκυψε από τη μετακίνηση της ακτογραμμής προς τη θάλασσα, οφείλεται σε φυσικές προσχώσεις ή τεχνικά έργα και προσδιορίζεται από τη νέα γραμμή αιγιαλού και το όριο του παλαιότερα υφιστάμενου αιγιαλού.
• Ιδιοκτησία: Ελληνικού Δημοσίου
• Φορέας Διαχείρισης: Κτηματική Υπηρεσία Δημοσίου (Υπουργείο Οικονομικών)
• Καθορισμός: Από Επιτροπή καθορισμού Αιγιαλού και παραλίας

Συγκρότηση με απόφαση Υπουργού Οικονομικών

• ¨Ζώνη λιμένα¨ καλείται η έκταση ξηράς και θάλασσας, συνεχής ή διακεκομμένη, που καθορίζεται σε κάθε παράκτια περιοχή, όπου κατά τις κείμενες διατάξεις συντρέχει λόγος δημιουργίας ή επέκτασης λιμένα.
• διακρίνεται σε χερσαία και θαλάσσια
• Ιδιοκτησία: Ελληνικού Δημοσίου

Στην ζώνη αυτή ο αρμόδιος φορέας διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένα μπορεί να εκτελέσει έργα που απαιτούνται για την εξυπηρέτηση της εμπορικής, επιβατικής, ναυτιλιακής, τουριστικής και αλιευτικής κίνησης και γενικότερα της εύρυθμης λειτουργίας του λιμένα.

Τα έργα εκτελούνται σύμφωνα με τις διατάξεις περί εκτελέσεως δημοσίων έργων, τις διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας περί λιμενικών ταμείων και στα πλαίσια ανάπτυξης του λιμενικού δυναμικού της χώρας

• ¨Λιμένας¨ είναι ζώνη ξηράς και θάλασσας μαζί με έργα και εξοπλισμό, που επιτρέπουν κυρίως την υποδοχή κάθε είδους πλωτών μέσων και σκαφών αναψυχής, τη φορτοεκφόρτωση, αποθήκευση, παραλαβή και προώθηση των φορτίων τους, την εξυπηρέτηση επιβατών και οχημάτων και την ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τις θαλάσσιες μεταφορές.
• ¨Λιμενικά έργα¨ είναι εκείνα, που εκτελούνται ολικώς ή μερικώς στον αιγιαλό, την παραλία, μέσα στη θάλασσα, στον πυθμένα της θάλασσας και στο υπέδαφος του βυθού, καθώς και εκείνα που επιφέρουν διαμόρφωση ή αλλοίωση των χώρων αυτών ή που προβλέπονται από τις διατάξεις περί Λιμενικών Ταμείων
• ¨Φορέας διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένα¨ είναι κάθε δημόσιος φορέας ή φορέας της Αυτοδιοίκησης ή ιδιωτικός ή μικτός φορέας που έχει, κατά νόμο, την ευθύνη της Διοίκησης και της εκμετάλλευσης λιμένα.

Αιγιαλός

Η έννοια του αιγιαλού υπάρχει από τους αρχαίους χρόνους. Οι Ρωμαίοι θεσμοθέτησαν διατάξεις προστατευτικές του αιγιαλού τον οποίον θεωρούσαν από τα πράγματα που εξυπηρετούν την κοινή χρήση και από τότε δώσανε και τον επιστημονικό ορισμό του αιγιαλού «μέχρις ου το χειμέριον έξεισι κύμα» Ίδιος ορισμός αποδίδεται και με το Βυζαντινό Δίκαιο.

Από της συστάσεως του Ελληνικού Κράτους μέχρι σήμερα ο αιγιαλός ορίζεται ως:

• «Αιγιαλός είναι η περιστοιχούσα την θάλατταν γη καθ΄ όσο μέρος βρέχεται από τας μεγίστας πλην συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων εν καιρώ χειμώνος ουχί όμως και από τας εκτάκτους πλημμύρας» (άρθρο 15 του από 21-6-1837 Νόμου ¨περί διακρίσεως των κτημάτων¨
• «Αιγιαλός ήτοι η περιστοιχούσα τη θάλασσα χερσαία ζώνη η βρεχομένη από τας μεγίστας πλην συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων, είναι κτήμα κοινόχρηστον, ανήκει ως τούτον εις το Δημόσιον και προστατεύται και διαχειρίζεται υπ΄ αυτού» (άρθρο 1 του Α.Ν. 2344/1940)
• “Αιγιαλός” είναι η ζώνη της ξηράς, που βρέχεται από τη θάλασσα από τις μεγαλύτερες και συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων της. (Άρθ. 1 παρ.1 του Ν. 2971/19.12.2001 ΦΕΚ 285 Α’ )

Παραλία

• “Παραλία” είναι η ζώνη ξηράς που προστίθεται στον αιγιαλό, καθορίζεται δε σε πλάτος μέχρι και πενήντα (50) μέτρα από την οριογραμμή του αιγιαλού, προς εξυπηρέτηση της επικοινωνίας της ξηράς με τη θάλασσα και αντίστροφα.(Άρθ. 1 παρ.2 του Ν. 2971/19.12.2001 ΦΕΚ 285 Α’ )
• ¨Όταν ο αιγιαλός λόγω της φυσικής μορφής της ξηράς δεν είναι δυνατόν να εξυπηρετήσει τον κοινόχρηστο σκοπό του, διαπλατύνεται με την προσθήκη λωρίδας γης από την παρακείμενη ξηρά . Κατά τον νόμο η λωρίδα γης που προστίθεται πρέπει να είναι χωρίς κτίσματα .

Το πλάτος της λωρίδας γης (παραλία) που θα προσαρτηθεί έχει αφεθεί από τον Νόμο στην διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής καθορισμού του αιγιαλού και παραλίας.

Το ΓΕΝ κρίνοντας ότι το πλάτος του Αιγιαλού των Ελληνικών ακτών είναι μικρό για να εξυπηρετήσει τους κοινόχρηστους σκοπούς του, έχει καθιερώσει σαν πάγια τακτική ο αιγιαλός να διαπλατύνεται με λωρίδα παραλίας τουλάχιστον 10 μ.

Με την εγκύκλιο Γ48/21-8-1978/ΥΔΕ/Δ-νση Οικισμού ορίζεται ότι το πλάτος που αυτοαποζημιώνεται από τους παρακείμενους ιδιοκτήτες αυξάνεται από 10μ σε 15 μ δηλαδή δίνεται η ευχέρεια στην Επιτροπή να καθορίσει πλάτος παραλίας μέχρι 15μ χωρίς να προκύψει υποχρέωση το Δημόσιο να αποζημιώσει την λωρίδα αυτή στους ιδιοκτήτες.

Ακόμη και όταν αυτή (παραλία) καθορίζεται στα διαγράμματα, η διαδικασία συνήθως δεν ολοκληρώνεται με τις απαραίτητες αναλογιστικές πράξεις για την αποζημίωση των ιδιοκτητών από την ιδιοκτησία των οποίων αφαιρείται η ζώνη της παραλίας με αποτέλεσμα να μην είναι και νομικά κοινόχρηστη η παραλία.

Φαίνεται λοιπό ότι

• ο αιγιαλός είναι δημιούργημα της φύσης και περιγράφεται με ένα τεχνικό τρόπο
• η παραλία είναι ένα νομικό προϊόν και συνέπεια Διοικητικών πράξεων.

Παλαιός Αιγιαλός

“Παλαιός αιγιαλός” είναι η ζώνη της ξηράς, που προέκυψε από τη μετακίνηση της ακτογραμμής προς τη θάλασσα, οφείλεται σε φυσικές προσχώσεις ή τεχνικά έργα και προσδιορίζεται από τη νέα γραμμή αιγιαλού και το όριο του παλαιότερα υφιστάμενου αιγιαλού.

(Άρθρο 1 παρ.3 του Ν. 2971/19.12.2001 ΦΕΚ 285 Α’ )

Προστασία Αιγιαλού και Παραλίας.

Κατά το άρθρο 967 του Αστικού Κώδικα «κοινής χρήσεως πράγματα είναι τα ελευθέρως και αενάως ρέοντα ύδατα, οι οδοί, αι πλατείαι, οι αιγιαλοί, οι λιμένες και όρμοι, αι οχθαι πλευσίμων ποταμών, αι μεγάλαι λίμναι και αι όχθαι αυτών»

Ο αιγιαλός επομένως είναι κοινόχρηστο κτήμα, ανήκει ως εκ τούτου εις το Δημόσιο το οποίο τον διαχειρίζεται και οφείλει να τον προστατεύει.

Η Υπηρεσία που έχει αρμοδιότητα στον Αιγιαλό και Παραλία είναι η Κτηματική Υπηρεσία του Δημοσίου, με έδρα στην Πρωτεύουσα του κάθε Νομού, η οποία ελέγχει διοικητικά και διαχειρίζεται τις ακτές του Νομού και ενημερώνει τις υπόλοιπες Αρχές.

Η Υπηρεσία χρησιμοποιεί, βάσει προδιαγραφών, διαγράμματα σε κλίμακα 1:1000 του αιγιαλού και της παραλίας. Τα διαγράμματα συντάσσονται με επίγειες τοπογραφικές μεθόδους (κλασσικές μέθοδοι) και περιλαμβάνουν επίσης μια ευρύτερη χερσαία ζώνη με κτηματολόγιο.

Έχει, όμως μόνο τον Διοικητικό έλεγχο των διαδικασιών και παραπέμπει το τεχνικό μέρος στις Τεχνικές Υπηρεσίες της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης.

Η Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης έχει την αρμοδιότητα να εγκρίνει μελέτες και έργα επεμβάσεων για την προστασία των ακτών.

Η υπηρεσία αυτή χρησιμοποιεί κλασσικούς, κρατικούς, χάρτες σε κλίμακα 1: 5000 για την περιοχής της, και τα διαγράμματα που παραλαμβάνει από την Κτηματική Υπηρεσία κάθε φορά.

Παραχώρηση αιγιαλού, παραλίας για την εκτέλεση έργων

Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών γίνεται η παραχώρηση του δικαιώματος χρήσης αιγιαλού, παραλίας, συνεχόμενου ή παρακείμενου θαλάσσιου χώρου, ή του πυθμένα, για την εκτέλεση έργων που εξυπηρετούν εμπορικούς, βιομηχανικούς, συγκοινωνιακούς, λιμενικούς ή άλλου είδους σκοπούς, με την σύμφωνη γνώμη η ενημέρωση άλλων Υπουργείων και Υπηρεσιών.

Η παραχώρηση μπορεί να περιλαμβάνει και απλή χρήση αιγιαλού και παραλίας για την εξυπηρέτηση λειτουργικών αναγκών των έργων αυτών.

Η διαδικασία αυτή απαιτείται και για τα έργα του Δημοσίου στους παραπάνω χώρους.

Υπηρεσίες που εμπλέκονται (Τοπικό, Περιφερειακό και Κεντρικό Επίπεδο)

1. Τοπικές Υπηρεσίες και Φορείς

• Κτηματική Υπηρεσία Δημοσίου

Υπάγεται στο Υπουργείο Οικονομικών

• Λιμεναρχείο Περιοχής
• Φορέας διοίκησης και εκμετάλλευσης Λιμένα
• Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση

1. Διεύθυνση Πολεοδομίας

2. Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών

3. Επιτροπή Αρχιτεκτονικού Ελέγχου

4. Νομαρχιακή Επιτροπή Χωροταξίας και Περιβάλλοντος

• Τοπική Αυτοδιοίκηση

1. Δήμος ή Κοινότητα της περιοχής

2. Γραφείο Πολεοδομίας (εάν υπάρχει)

2. Υπηρεσίες Περιφέρειας

1. Γενικός Γραμματέας της Περιφέρειας

2. Διεύθυνση Χωροταξίας και Περιβάλλοντος

3. Τεχνική Υπηρεσία Δήμων και Κοινοτήτων

3. Κεντρικές Υπηρεσίες

1. Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών

1. Ο Υπουργός

2. Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών και Στέγασης

3. Διεύθυνση Δημόσιας Περιουσίας

4. Επιτροπή Δημοσίων Κτημάτων

2. Υπουργείο Εθνικής Άμυνας (Υ.ΕΘ.Α.).

1. Γενικό Επιτελείο Ναυτικού (Γ.Ε.Ν.)

( για θέματα εθνικής άμυνας και ασφάλειας της ναυσιπλοΐας

3. Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων

1. Ο Υπουργός

2. Διεύθυνση Χωροταξίας και Πολεοδομικού Σχεδιασμού

3. Γενική Γραμματεία Δημοσίων Έργων.

Διεύθυνση λιμενικών έργων και έργων αεροδρομίων

4. Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και τροφίμων

1. Γενική Διεύθυνση Αλιείας

5. Υπουργείο Ανάπτυξης

1. Διεύθυνση Τουριστικών Λιμένων

6. Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας

1. Ο Υπουργός

2. Διεύθυνση Λιμένων και Λιμενικών Έργων

(για λόγους ορθολογικής ναυτιλιακής ανάπτυξης, προστασίας αιγιαλού, παραλίας, ελέγχου και ασφάλειας της ναυσιπλοΐας και συγκοινωνίας)

7. Υπουργείο Πολιτισμού

1. Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και πολιτιστικής κληρονομιάς (εάν υπάρχουν αρχαιολογικοί χώροι)

8. Υπουργείο Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής (για τις περιοχές της αρμοδιότητάς του)

4. Κεντρικοί Οργανισμοί

1. Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα Α.Ε.

Ε.Ο.Τ.

2. Κτηματολόγιο Α.Ε

Κατ’ εξαίρεση ο αιγιαλός, η παραλία, μπορούν να χρησιμεύσουν για σκοπούς:

• κοινωφελείς,
• περιβαλλοντικούς,
• πολιτιστικούς,
• εξυπηρέτησης υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος.
• απλής χρήσης

Ως απλή χρήση εννοείται κάθε χρήση, εφόσον αυτή δεν παραβιάζει τον προορισμό τους ως κοινόχρηστων πραγμάτων και δεν επιφέρει αλλοίωση στη φυσική μορφολογία τους και τα βιοτικά στοιχεία τους.

Ο αιγιαλός και η παραλία παραχωρούνται σε:

Φορέας Διαχείρισης Είδος παραχώρησης Απόφαση

Ιδιωτικός έναντι ανταλλάγματοςχρήση αιγιαλού και παραλίας Υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών

Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Χωρίς αντάλλαγμα , και έναντι ανταλλάγματοςχρήση αιγιαλού και παραλίας Υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών

Φορείς διοίκησης και εκμετάλλευσης Λιμένων Χωρίς αντάλλαγμα , και έναντι ανταλλάγματοςχρήση αιγιαλού και παραλίας Υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών

Οργανισμούς κοινής ωφέλειας Χωρίς αντάλλαγμα , και έναντι ανταλλάγματοςχρήση αιγιαλού και παραλίας Υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών

Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου Χωρίς αντάλλαγμα , και έναντι ανταλλάγματοςχρήση αιγιαλού και παραλίας Υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών

Εμπορικές επιχειρήσεις που εκμεταλλεύονται χύδην φορτία, εργοστάσια ή άλλες βιομηχανικές ή βιοτεχνικές επιχειρήσεις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις,Ψ υδατοκαλλιεργητικές,Ψ αλιευτικές επιχειρήσεις,Ψ σε αυτούς που εκμεταλλεύονται μεταλλεία ή λατομεία, για να κατασκευάσουν προβλήτες ή άλλα έργα, προοριζόμενα να εξυπηρετούν τις παραπάνω επιχειρήσεις τους ή τις επιχειρήσεις τρίτων που έχουν ως σκοπό τη διακίνηση, φόρτωση και εκφόρτωση φορτίων κάθε είδους στο χώρο της προβλήτας. έναντι αποζημίωσης,δικαίωμα χρήσης αιγιαλού και παραλίας, θάλασσας ή πυθμένα και του υπεδάφους Υπουργών Ψ (Οικονομίας και Οικονομικών), Ψ Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων, Ψ Εμπορικής Ναυτιλίας.

Διάβρωση της ξηράς – Προστατευτικά έργα – Προσχώσεις

Η διάβρωση των ακτών είναι ένα φυσικό φαινόμενο που επηρεάζει τον ορισμό ή τον επανακαθορισμό του Ορίου του Αιγιαλού και της Ζώνης Παραλίας.

Αν η Επιτροπή καθορισμού Αιγιαλού και παραλίας διαπιστώσει ότι η ακτή διαβρώνεται από τη θάλασσα, επιτρέπεται η κατασκευή, κατά τις διατάξεις περί δημοσίων έργων, των αναγκαίων τεχνικών έργων στον αιγιαλό, την παραλία ή στη θάλασσα για την αποτροπή της διάβρωσης.

Επίσης από την νομοθεσία επιτρέπεται σε ιδιοκτήτη να εκτελέσει προστατευτικά έργα όταν το κτήμα του απειλείται από την διάβρωση της ακτής, πάντα υπό τον έλεγχο της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης της περιοχής, μέσω μιας διαδικασίας εγκρίσεων των σχετικών μελετών και της επίβλεψης του έργου.

Τα έργα αυτά ανήκουν στο Δημόσιο, το οποίο μπορεί να τα καταργεί ή να τα μετατρέπει οποτεδήποτε για λόγους δημοσίου συμφέροντος και ασφάλειας ή εθνικής άμυνας χωρίς καμία υποχρέωσή του, για αποζημίωση ή για καταβολή της δαπάνης του ιδιώτη.

Οταν δεν έχει καθορισθεί ο Αιγιαλός και Παραλία η αντίληψη που επικρατεί στην Επιτροπή είναι αυτή που περιγράφεται παρακάτω:

Σε περίπτωση διάβρωσης της ακτής και μετατόπισης του αιγιαλού προς την ξηρά η επιτροπή οφείλει να καθορίσει τον αιγιαλό όπως τον δημιούργησε η φύση: . (Γνωμοδότηση Ν.Σ.Κ. 64/1959)

Για όλα τα έργα απαιτείται, ¨Προέγκριση Χωροθέτησης Έργων¨ και ¨Μελέτη Περιβαλλοντικών επιπτώσεων¨

Πόλη και Αιγιαλός

Όπου υφίσταται σχέδιο πόλεως, η οριογραμμή της παραλίας δεν μπορεί να υπερβεί την εγκεκριμένη γραμμή δόμησης

Σε παραδοσιακούς οικισμούς, η οριογραμμή της παραλίας δεν μπορεί να υπερβεί τη γραμμή δόμησης, όπως αυτή νομίμως έχει διαμορφωθεί

Σε πόλεις και οικισμούς που δημιουργήθηκαν πριν από το έτος 1923 ή έχουν πληθυσμό κάτω από 2.000 κατοίκους, και στους οποίους δεν υπάρχει εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο, η οριογραμμή της παραλίας δεν μπορεί να υπερβεί τη διαμορφωμένη γραμμή δόμησης, όπως αυτή νομίμως έχει διαμορφωθεί

Κατά την έγκριση ή επέκταση σχεδίων πόλεων, η γραμμή δόμησης σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να υπερβαίνει την οριογραμμή της παραλίας με την επιφύλαξη των περιπτώσεων, που αφορούν παραδοσιακούς οικισμούς ή διατηρητέα κτίσματα και κατασκευές

Σε περιοχές εκτός σχεδίου εξαιρούνται, από τη ζώνη παραλίας, τα χαρακτηρισμένα ως διατηρητέα κτίσματα ή κατασκευές.

Εμπράγματα δικαιώματα ιδιωτών, επί ακινήτων της παραλίας, απαλλοτριώνονται λόγω δημόσιας Ωφέλειας

Αρμόδια υπηρεσία είναι το Πολεοδομικό Γραφείο της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης

Περιπτώσεις υποχρεωτικής χάραξης αιγιαλού – παραλίας (με ποινή ακυρότητας των πράξεων αυτών)

• πριν από την έγκριση ή επέκταση του σχεδίου πόλης
• πριν από οποιαδήποτε εκποίηση ή παραχώρηση δημόσιου κτήματος
• πριν από την εκτέλεση λιμενικών, βιομηχανικών, τουριστικών και συγκοινωνιακών έργων
• πριν από την έκδοση άδειας για οικοδομικές εργασίες, εφόσον οι πράξεις αυτές αναφέρονται σε ακίνητα, που απέχουν μέχρι εκατό (100) μέτρα από την ακτογραμμή

Νομοθεσία:

• Περί Αιγιαλού και Παραλίας
• Αστικός Κώδικας : άρθρο 967
• Νόμος. 2971/2001 Φ.Ε.Κ. 285 Α’, Έτος 2001 «Αιγιαλός, παραλία και άλλες διατάξεις»
• Υπουργική Απόφαση 108953 π.ε./8205 π.ε./Β00102005 Φ.Ε.Κ. 595 Β΄ Έτος 2005

Περί «στοιχείων καθορισμού αιγιαλού και παραλίας»

• Νομοθεσία Περιβάλλοντος
• Νόμος 1650 της 15/16.10.86. (ΦΕΚ 160 Α, Έτος 1986)

«Για την προστασία του περιβάλλοντος»

Άρθρο 3: «Κατηγορίες έργων και δραστηριοτήτων»

Άρθρο 4: «Έγκριση περιβαλλοντικών όρων»

Άρθρο 10: «Μέτρα για την προστασία των νερών»,

• Υπουργική Απόφαση. 69269/5387/1990. (ΦΕΚ 678 Β’, Έτος 1990)

Κατάταξη έργων και δραστηριοτήτων σε κατηγορίες, περιεχόμενο Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.), καθορισμός περιεχομένου ειδικών περιβαλλοντικών μελετών (Ε.Π.Μ.) και λοιπές συναφείς διατάξεις, σύμφωνα με το Ν. 1650/1986.

• Νόμος 3010 (ΦΕΚ 91Α’, Έτος 2002)

Εναρμόνιση του Ν. 1650/1986 με τις Οδηγίες 97/11 Ε.Ε. και 96/61 Ε.Ε., διαδικασία οριοθέτησης και ρυθμίσεις θεμάτων για τα υδατορέματα και άλλες διατάξεις.

• Νόμος 3199 (ΦΕΚ 280Α΄, Έτος 2003) «Προστασία και διαχείριση των υδάτων» Εναρμόνιση με την Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2000.
• Υπουργική Απόφαση 125347/568 (ΦΕΚ 142 Β΄, Έτος 2004)

«Κώδικες Ορθής Γεωργικής Πρακτικής»/Άρθρο 14 «Οικολογικά ευαίσθητες περιοχές»

Κ.Υ.Α. Αριθ. 4110 (ΦΕΚ Δ 102/16.3.2007) Χαρακτηρισμός της χερσαίας και θαλάσσιας περιοχής των υγροτόπων του Δέλτα στις εκβολές του ποταμού Εβρου και της ευρύτερης περιοχής του ως Εθνικό Πάρκο με την ονομασία Εθνικό Υγροτοπικό Πάρκο Δέλτα Εβρου.

• Χαρακτηρισμός των υγροβιοτόπων Δέλτα Νέστου, Λίμνης Βιστωνίδας, Λίμνης Ισμαρίδας και της ευρύτερης περιοχής τους ως Πάρκου. (Υπό έκδοση)
• Χωροταξικός Σχεδιασμός – Οικιστική Ανάπτυξη
• § Ν. 2742/1999 ΦΕΚ 270Α΄/1999 Χωροταξικός Σχεδιασμός και Αειφόρος ανάπτυξη

Στο άρθρο 1 προσδιορίζεται ο σκοπός του νόμου που «είναι η θέσπιση θεμελιωδών αρχών και η θεσμοθέτηση σύγχρονων οργάνων, διαδικασιών και μέσων άσκησης χωροταξικού σχεδιασμού που προωθούν την αειφόρο και ισόρροπη ανάπτυξη, κατοχυρώνουν την παραγωγική και κοινωνική συνοχή, διασφαλίζουν την προστασία του περιβάλλοντος στο σύνολο του εθνικού χώρου και στις επιμέρους ενότητές του και ενισχύουν τη θέση της χώρας στο διεθνές και ευρωπαϊκό πλαίσιο»

Με τον νόμο προσδιορίζονται:

1. Όργανα Χωροταξικού Σχεδιασμού

2. Μέσα Χωροταξικού Σχεδιασμού

• Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης
• Ειδικά Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης
• Περιφερειακά Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης

3. Μηχανισμοί Εφαρμογής, Ελέγχου και Υποστήριξης του Χωροταξικού Σχεδιασμού

4. Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Παραγωγικών Δραστηριοτήτων

5. Εθνικό Δίκτυο Πληροφοριών για το Χωροταξικό Σχεδιασμό

6. Διοίκηση και Διαχείριση Προστατευόμενων Περιοχών

Το «Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού της Χώρας» καθώς και το «Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης» έχουν συνταχθεί σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου.

• Ν. 2508 της 11/13.6.1997 (ΦΕΚ 124 Α’)

Βιώσιμη οικιστική ανάπτυξη των πόλεων και οικισμών της χώρας

• Ν. 1337 της 12/14.3.83(ΦΕΚ 33Α’).. Επέκταση των πολεοδομικών σχεδίων, οικιστική ανάπτυξη και σχετικές ρυθμίσεις

Με το άρθρο 23 του Νόμου και με τίτλο «Προστασία ακτών» δεν επιτρέπονται οι περιφράξεις σε ζώνη πλάτους 500 μ. από την ακτή, εκτός αν έχει οριστεί μεγαλύτερο πλάτος Ζώνης Οικιστικού Ελέγχου σε περιοχές εκτός εγκεκριμένων σχεδίων πόλεων ή οικισμών προ του 1923.

• Π.Δ. 236 της 18.5/22.8.84. Φ.Ε.Κ. 95Α, Έτος 1984

«Για τις περιφράξεις γηπέδων μέσα σε ζώνη πλάτους 500 μέτρων από την ακτή ή την όχθη δημοσίων λιμνών σύμφωνα με το άρθρο 23 παρ. 1 του Ν. 1337/83».

• Π.Δ. 29.5/14.6.2002 (ΦΕΚ Δ 492) Καθορισμός Ζώνης Οικιστικού Ελέγχου, κατωτάτου ορίου κατάτμησης και λοιπών όρων και περιορισμών δόμησης στην εκτός εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου και εκτός ορίων οικισμών προϋφιστάμενων του έτους 1923 περιοχή του δήμου Αλεξανδρούπολης και της τέως κοινότητας Μάκρης (Ν. /Εβρου) και έγκριση σχεδίου ανάπτυξης περιοχών δεύτερης κατοικίας, (ΣΧΑΠ) του ιδίου Δήμου.

Συμπεράσματα

Στην Ελλάδα έχουμε να κάνουμε πολλά και γρήγορα βήματα.

• Να καθορισθεί σε όλο το μήκος της ακτογραμμής της Περιφέρειας Ανατ. Μακεδονίας – Θράκης ο «αιγιαλός και η παραλία»
• Αντιστοίχηση της Νομικής Ορολογίας με την Επιστημονική.
• Ενσωμάτωση της Νομολογίας του Συμβουλίου Επικρατείας
• Συμπλήρωση και τροποποίηση της Νομοθεσίας με την ενσωμάτωση της αντίστοιχης Ευρωπαϊκής και την αποδοχή των συμπερασμάτων και προτάσεων της Επιστημονικής Έρευνας.
• Επέκταση της Νομοθεσίας Μελετών και Έργων (Δημοσίων και Ιδιωτικών) σε θέματα Ακτομηχανικής και έργων ανάπλασης-αποκατάστασης παραλίας.

(Άρθρα – Κανονισμός-Τιμολόγια).

Απόκτηση –Καταγραφή και Κωδικοποίηση Χωρικών πληροφοριών και Δεδομένων με εφαρμογή της οδηγίας.

INSPIRE¨ της Ε.Ε . για τις Παράκτιες περιοχές.

• Τροποποίηση της Διοικητικής Δομής με αρμοδιότητες στην Παράκτια Ζώνη Κεντρικά Αποκεντρωτική και αυστηρά συγκεντρωτική Τοπικά.
• Απλοποίηση της προβλεπόμενης από τον νόμο διαδικασίας, αδειοδότησης εργασιών, εγκρίσεως μελετών επίβλεψης έργων. Η εφαρμοζόμενη μέχρι σήμερα είναι ένας ακόμη λόγος και δικαιολογία για αυθαίρετες ενέργειες των πολιτών και των Φορέων.
• Η αντιμετώπιση των προβλημάτων της Παράκτιας Ζώνης επιβάλλει την εμπλοκή φορέων, τόσο του Δημοσίου όσο και του Ιδιωτικού τομέα, με κατανομή αρμοδιοτήτων – ευθυνών και Δαπανών.

Για την υλοποίηση του έργου το Περιφερειακό Τμήμα Θράκης του Τ.Ε.Ε. συγκρότησε Ομάδα Εργασίας αποτελούμενη από τους:

1. Στέλιο Σκιά

Λέκτορα Γεωτεχνικής Μηχανικής

Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών / Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιο Θράκης

2. Δημήτριο Πετρίδη

Αγρονόμο Τοπογράφο Μηχανικό – Μελετητή Δημοσίων Έργων

3. Στέφανο Εξουζίδη

Πολιτικό Μηχανικό Ε.Μ.Π.

MSc “Υδραυλική Μηχανική – Παράκτια & Λιμενικά Έργα” Δ.Π.Θ.

4. Κωνστα Ζιώγα

Πολιτικό Μηχανικό

Η προσπάθεια κριτικής και συγκριτικής θεώρησης του μέχρι σήμερα ελληνικού θεσμικού πλαισίου για την Διαχείριση των ακτών απορρέει από την ανάγκη λειτουργίας σύγχρονης, ολοκληρωμένης νομοθεσίας και πολιτικής που να διέπει τις κοινωνικές και οικονομικές δραστηριότητες της παράκτιας ζώνης, διαφυλάσσοντας την βιωσιμότητα των αντίστοιχων πόρων.

Βιβλιογραφία

1. Επίσημα κείμενα Ε.Ε. και Ελληνικής Νομοθεσίας

2. ΞΕΙΔΑΚΗΣ, Γ.Σ., Αναπληρωτής Καθηγητής Τεχνικής Γεωλογίας, ΔΠΘ,

Αστοχίες Θαλασσίων Πρανών σε Ηµι-λιθοποιηµένα Εδάφη των Ακτών της Θράκης.

Μέρος Α. Μηχανισμοί διάβρωσης και Μορφές Αστοχιών.

(9ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΥΔΡΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ / Ξάνθη 2006)

3. Ε.Οικονόµου, Α.Γείτονας Τοµέας Συγκοινωνιακών & Υδραυλικών Έργων

Τµήµα Αγρονόµων & Τοπογράφων Μηχανικών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Προσέγγιση της Διαείρισης Περιβάλλοντος της Ευαίσθητης Περιοχής των Εκβολών του ποταμού Στρυμώνα

(9ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΥΔΡΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ / Ξάνθη 2006)

4. Δ. Δαγρές – Δ. Λάμπρου / ΑΙΓΙΑΛΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΙΑ / Έκδοση Π.Σ.Α.Τ.Δ.Μ. / ΑΘΗΝΑ 1982

Το βρήκες ενδιαφέρον; Μοιράσου το:

Facebook

Google

Twitter

Linkedin

Pinterest

Tumblr

Diggit

Vk

Reddit

Print

Email