ΑΝΑΔΟΧΕΣ ΚΑΙ ΥΙΟΘΕΣΙΕΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ – ΑΝΟΙΓΕΙ Η ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ

4 Απριλίου, 2019 | by rodopinews

ΕΛΛΑΔΑ & ΚΟΣΜΟΣ

Τα βήματα για τους ενδιαφερόμενους και απαντήσεις σε βασικά ερωτήματα

Σάρκα και οστά παίρνει ο νέος νόμος (4538/2018) «για την αναδοχή και υιοθεσία», καθώς μέσα στις επόμενες ημέρες θα ανοίξει η ηλεκτρονική πλατφόρμα www.anynet.gr., πάνω στην οποία θα βασιστεί η υλοποίησή του.

Με την ψηφιακή εφαρμογή του νόμου το υπουργείο Εργασίας πιστεύει ότι κλείνει μία ανοιχτή πληγή που ταλάνιζε την κοινωνία επί δεκαετίες και δίνει ανάσα σε χιλιάδες παιδιά και οικογένειες.

Περίπου 2.500 παιδιά υπολογίζεται ότι βρίσκονται σε ιδρύματα, τη στιγμή που είναι πάρα πολλοί εκείνοι που θέλουν να προσφέρουν μια οικογένεια στα παιδιά που την έχουν ανάγκη. Ο νόμος έχει στόχο να τους διευκολύνει, όχι μόνο μέσω της υιοθεσίας, αλλά και μέσω του θεσμού της αναδοχής, ο ρόλος του οποίου στην προσπάθεια για αποϊδρυματοποίηση είναι καταλυτικός. «Ακόμη και τα ιδρύματα που λειτουργούν με τις καλύτερες συνθήκες δεν υποκαθιστούν ένα σπίτι, μια ανθρώπινη αγκαλιά» υπογραμμίζεται από το υπουργείο.

Για τους ανθρώπους που υπομένουν τόσα χρόνια την ατελείωτη γραφειοκρατία και τις συνέπειες των ελλείψεων και της υποστελέχωσης, για τους ανθρώπους που περιμένουν τόσο καιρό όχι να φτάσουν στην υιοθεσία ή την αναδοχή, αλλά να ξεκινήσουν έστω οι διαδικασίες, για τους ανθρώπους που δεν το έβαλαν ποτέ κάτω, ένας οδηγός με τα οκτώ απαραίτητα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουν σήμερα ώστε να γίνει πραγματικότητα επιτέλους εκείνο για το οποίο αγωνίζονταν: να βρουν στοργή, τρυφερότητα, ασφάλεια και οικογενιακή θαλπωρή τα παιδιά.

Τα οκτώ βήματα για να γίνετε ανάδοχος γονέας

_ Υποβάλετε αίτηση ενδιαφέροντος στην ηλεκτρονική πλατφόρμα, είτε από τον υπολογιστή σας, χρησιμοποιώντας τους κωδικούς σας στο Taxisnet, είτε πηγαίνοντας σε μία από τις αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες του τόπου διαμονής σας, που είναι κατά περίπτωση τα Κέντρα Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφερειών, οι Περιφέρειες ή οι Περιφερειακές Ενότητες. Αν είσαστε σε γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης, είναι απαραίτητη η δήλωση συναίνεσης του /της συζύγου ή συντρόφου σας.

_ Συμπληρώνετε όσα από τα πεδία της αίτησης δεν είναι προσυμπληρωμένα και υποβάλετε τα σχετικά δικαιολογητικά. Όσα από αυτά δεν είναι διαθέσιμα σε ηλεκτρονική μορφή θα χρειαστεί να σκαναριστούν πριν από την υποβολή τους.

_ Μέχρι την οριστική υποβολή της αίτησης έχετε τη δυνατότητα να την τροποποιείτε με τον ρυθμό που εσείς επιλέγετε. Με την οριστική υποβολή της αίτησής σας λαμβάνετε τον Αριθμό Μητρώου Υποβολής, με βάση τον οποίο μπορείτε να παρακολουθείτε την πορεία της ανά πάσα στιγμή.

_ Ακολουθεί ο έλεγχος των δικαιολογητικών, μετά τον οποίο θα ανατεθεί σύντομα σε ειδικευμένο κοινωνικό λειτουργό η διεξαγωγή κοινωνικής έρευνας του οικογενειακού σας περιβάλλοντος, διάρκειας 90 ημερών.

_ Μετά την ολοκλήρωση της κοινωνικής έρευνας με θετική έκβαση, θα κληθείτε να παρακολουθήσετε ένα σύντομο πρόγραμμα εκπαίδευσης. Η εκπαίδευση θα γίνεται κάθε φορά σε μία από τις μεγάλες πόλεις της χώρας, λαμβάνοντας υπόψη τον συνολικό αριθμό και τη γεωγραφική κατανομή των τόπων διαμονής των υποψηφίων. Σε περίπτωση απόρριψης, μπορείτε να υποβάλετε εκ νέου αίτηση μετά την πάροδο τριετίας.

_ Με την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης εγγράφεστε στο Εθνικό Μητρώο Υποψηφίων Αναδόχων Γονέων. Αμέσως μόλις εντοπιστεί ένα παιδί που οι ανάγκες του, όπως προσδιορίζονται από διάφορα ειδικά χαρακτηριστικά, ταιριάζουν με τις δικές σας δυνατότητες και επιθυμίες, όπως τις έχετε καταγράψει κατά την εξέλιξη της κοινωνικής έρευνας, θα κληθείτε από τον αρμόδιο φορέα εποπτείας και θα ενημερωθείτε σχετικά.

_ Το παιδί έχει πλέον αποκτήσει ένα νέο οικογενειακό περιβάλλον! Ο φορέας εποπτείας συνεχίζει είναι δίπλα στην ανάδοχη οικογένεια για όσο χρόνο διαρκεί η αναδοχή και εσείς από την πλευρά σας οφείλετε να ενημερώνετε τον φορέα εποπτείας για κάθε σημαντική αλλαγή που αφορά είτε την οικογένειά σας είτε το παιδί, π.χ. θέματα υγείας, εκπαίδευσης, οικογενειακής κατάστασης, τόπου διαμονής κ.λπ.

Τα οκτώ βήματα για να υιοθετήσετε

_ Υποβάλετε αίτηση ενδιαφέροντος στην ηλεκτρονική πλατφόρμα είτε από τον υπολογιστή σας, χρησιμοποιώντας τους κωδικούς σας στο Taxisnet, είτε πηγαίνοντας σε μία από τις αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες του τόπου διαμονής σας, που είναι κατά περίπτωση τα Κέντρα Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφερειών, οι Περιφέρειες ή οι Περιφερειακές Ενότητες. Αν είσαστε σε γάμο, είναι απαραίτητη η δήλωση συναίνεσης του / της συζύγου. Στην Ελλάδα δεν προβλέπεται η υιοθεσία από πρόσωπα σε σύμφωνο συμβίωσης.

_ Συμπληρώνετε όσα από τα πεδία της αίτησης δεν είναι προσυμπληρωμένα και υποβάλετε τα σχετικά δικαιολογητικά. Όσα από αυτά δεν είναι διαθέσιμα σε ηλεκτρονική μορφή, θα χρειαστεί να σκαναριστούν πριν από την υποβολή τους.

_ Μέχρι την οριστική υποβολή της αίτησης έχετε την δυνατότητα να την τροποποιείτε με τον ρυθμό που εσείς επιλέγετε. Με την οριστική υποβολή της αίτησής σας λαμβάνετε τον Αριθμό Μητρώου Υποβολής, με βάση τον οποίο μπορείτε να παρακολουθείτε την πορεία της ανά πάσα στιγμή.

_ Μετά την ολοκλήρωση της κοινωνικής έρευνας με θετική έκβαση, θα κληθείτε να παρακολουθήσετε ένα σύντομο πρόγραμμα εκπαίδευσης με σκοπό να προετοιμαστείτε για τον καινούργιο σας ρόλο. Η εκπαίδευση θα γίνεται κάθε φορά σε μία από τις μεγάλες πόλεις της χώρας, λαμβάνοντας υπόψη τον συνολικό αριθμό και τη γεωγραφική κατανομή των τόπων διαμονής των υποψηφίων. Υπάρχουν περιπτώσεις που η κοινωνική έρευνα δεν έχει θετική έκβαση. Σε περίπτωση απόρριψης μπορείτε να υποβάλετε εκ νέου αίτηση μετά την πάροδο τριετίας.

_ Με την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης εγγράφεστε στο Εθνικό Μητρώο Υποψηφίων Θετών Γονέων. Αμέσως μόλις εντοπιστεί ένα παιδί που οι ανάγκες του, όπως προσδιορίζονται από διάφορα ειδικά χαρακτηριστικά ταιριάζουν με τις δικές σας δυνατότητες και επιθυμίες, όπως τις έχετε καταγράψει κατά την εξέλιξη της κοινωνικής έρευνας, θα κληθείτε από την αρμόδια κοινωνική υπηρεσία και θα ενημερωθείτε σχετικά.

_ Ακολουθεί η περίοδος γνωριμίας σας με το παιδί. Αυτή ξεκινά πάντα από τον φυσικό χώρο του παιδιού, με την επίβλεψη προσώπων αναφοράς που το γνωρίζουν και τα γνωρίζει, και σταδιακά αξιολογείται το πόσο είναι προς το συμφέρον του παιδιού η συγκεκριμένη υιοθεσία. Μετά τη θετική εισήγηση της διεπιστημονικής επιτροπής λαμβάνεται η τελική απόφαση για την υιοθεσία και δρομολογείται η νομική διαδικασία για να ληφθεί η σχετική δικαστική απόφαση. Στις περισσότερες περιπτώσεις το παιδί τοποθετείται στη θετή οικογένεια πριν από την έκδοση της δικαστικής απόφασης, όταν από την κοινή εμπειρία προκύπτει ότι αυτή θα είναι μάλλον θετική.

_ Το παιδί έχει πλέον αποκτήσει ένα νέο οικογενειακό περιβάλλον! Η αρμόδια κοινωνική υπηρεσία είναι δίπλα στη θετή οικογένεια για τρία χρόνια, με σκοπό να παρακολουθήσει την εξέλιξη, να βοηθήσει την οικογένεια, να συνδράμει στις δυσκολίες, να δώσει κατευθύνσεις και να αποσοβήσει κινδύνους αν χρειαστεί.

Απαντήσεις σε βασικά ερωτήματα

Με την εφαρμογή του νέου νομοσχεδίου, από τη μία μειώνεται θεαματικά ο χρόνος αναμονής ενός υποψηφίου ανάδοχου ή θετού γονέα. Φαινόμενα, όπως να περιμένουν οι ενδιαφερόμενοι για πολύ μεγάλα διαστήματα να βρεθεί ένας ή μία από τους ελάχιστους διαθέσιμους κοινωνικούς λειτουργούς για να ξεκινήσει η διαδικασία, αναμένεται να εκλείψουν, καθώς με το νέο πλαίσιο ενεργοποιούνται εκατοντάδες εκπαιδευμένοι και πιστοποιημένοι κοινωνικοί λειτουργοί.

Από την άλλη ο πρωτοποριακός χαρακτήρας της διαδικασίας και η έλλειψη μέχρι τώρα ενημέρωσης του κοινού για την αναδοχή και την υιοθεσία είναι λογικό να φέρουν στην επιφάνεια ερωτήματα.

Ακολουθούν απαντήσεις σε ορισμένα βασικά ερωτήματα, τα οποία βοηθούν στην καλύτερη κατανόηση της αναδοχής και της υιοθεσίας, όπως και των σχετικών διαδικασιών.

Σε τι διαφέρουν η υιοθεσία και η αναδοχή;

Υιοθεσία είναι η νομική πράξη με την οποία ένα παιδί αποκτά ως προς τη θετή του οικογένεια την ίδια νομική σχέση που έχει κάθε παιδί με τη βιολογική του οικογένεια. Όταν ένα παιδί υιοθετείται, κάθε νομικός και φυσικός δεσμός με τη βιολογική του οικογένεια αποκόπτεται, το παιδί αποκτά το οικογενειακό επώνυμο της θετής οικογένειας, έχει κληρονομικά δικαιώματα και τη γονική μέριμνα ασκούν οι θετοί γονείς. Για να υπάρξει υιοθεσία απαιτείται δικαστική απόφαση που λαμβάνεται μετά από αίτηση των θετών γονέων, αν το δικαστήριο κρίνει ότι συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις. Απαιτείται συναίνεση των φυσικών γονέων, αν υπάρχουν, ή αναπλήρωση της συναίνεσης σε ορισμένες περιπτώσεις. Μετά την ενηλικίωσή του το παιδί δικαιούται, εάν το επιθυμεί, να αναζητήσει τη φυσική του οικογένεια. Οι αρχές υποχρεούνται να το βοηθήσουν σε αυτήν του τη βούληση.

Όταν ένα παιδί δεν είναι δυνατόν να ζει στη βιολογική του οικογένεια για μικρό ή μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, αναζητείται μια ανάδοχη οικογένεια που θα διασφαλίσει την ομαλή ψυχοκοινωνική εξέλιξη του παιδιού σε οικογενειακό περιβάλλον και την αποφυγή της ιδρυματικής φροντίδας. Αν κατάλληλοι συγγενείς είναι διαθέσιμοι, είναι προτιμότερο να γίνουν αυτοί ανάδοχοι γονείς.

Η σχέση με τη φυσική οικογένεια διατηρείται και η επιστροφή σε αυτήν είναι ο στόχος, αν αυτό είναι προς το συμφέρον του παιδιού. Το παιδί διατηρεί το αρχικό του επώνυμο, τη γονική μέριμνα μπορεί να έχουν οι φυσικοί γονείς, οι ανάδοχοι γονείς ή φορείς παιδικής προστασίας κατά περίπτωση.

Ποια παιδιά είναι κατάλληλα για αναδοχή;

_ Παιδιά οικογενειών σε κρίση.

_ Κακοποιημένα – παραμελημένα παιδιά.

_ Έκθετα, τουλάχιστον μέχρι τον εντοπισμό των γονέων.

_ Παιδιά εξαρτημένων γονέων, χωρίς άλλο υποστηρικτικό περιβάλλον.

_ Παιδιά με αναπηρίες, μη αποδεκτά από τη φυσική η θετή οικογένεια.

_ Παιδιά σε ειδικές καταστάσεις (προσφυγιά, φυσικές καταστροφές κ.λπ.).

_ Παιδιά που σήμερα βρίσκονται σε ιδρύματα.

Μπορεί το παιδί να φύγει από την ανάδοχη οικογένεια;

Ναι, το παιδί θα επιστρέψει στη φυσική του οικογένεια όταν τα προβλήματα έχουν αντιμετωπιστεί και οι δικαστικές και κοινωνικές υπηρεσίες εκτιμούν πως το περιβάλλον είναι ασφαλές και πάλι. Οι ανάδοχοι γονείς γνωρίζουν εκ των προτέρων τις πιθανότητες επιστροφής και συμβάλλουν στη διατήρηση της σχέσης γονέα – παιδιού, όσο αυτό είναι κοντά τους, πάντα με την εποπτεία της κοινωνικής υπηρεσίας.

Τι δικαιολογητικά χρειάζονται;

_ Υπεύθυνη δήλωση ότι: Αποδέχομαι τους όρους χρήσης, συμφωνώ με την επεξεργασία των προσωπικών μου δεδομένων, η δήλωση των στοιχείων μου επέχει θέση υπ. δήλωσης του Ν. 15899/86.

_ Υπεύθυνη δήλωση των στοιχείων όλων των συνοικούντων.

_ Εκκαθαριστικά Τaxis των τριών τελευταίων ετών.

_ Πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης.

_ Πιστοποιητικό δημοσίου νοσοκομείου για όλους τους συνοικούντες για μεταδοτικά νοσήματα.

_ Πιστοποιητικά περί μη θέσης σε δικαστική συμπαράσταση.

_ Ποινικό μητρώο κ.λπ. για όλους τους συνοικούντες.

Πόσος χρόνος χρειάζεται;

Εκτιμάται ότι, από τη στιγμή που θα υποβληθεί μία αίτηση με πλήρη δικαιολογητικά, η κοινωνική έρευνα και η εκπαίδευση θα έχουν ολοκληρωθεί το πολύ σε 6-8 μήνες. Τότε ο υποψήφιος εγγράφεται αμέσως στο Εθνικό Μητρώο Υποψηφίων Αναδόχων ή Θετών Γονέων αντίστοιχα και είναι πλέον διαθέσιμος για να υποδεχθεί παιδί. Το πότε θα κληθεί ο υποψήφιος σε συνεργασία για συγκεκριμένο παιδί εξαρτάται από τις συγκεκριμένες ανάγκες των προς αναδοχή ή υιοθεσία παιδιών και το κατά πόσο αυτές καλύπτονται από τις δυνατότητες και επιθυμίες κάθε υποψηφίου.

Η διερεύνηση της συμβατότητας γίνεται κατ’ απόλυτη προτεραιότητα εγγραφής στο μητρώο, συνεπώς έχει σημασία και το πόσοι υποψήφιοι με παρόμοια χαρακτηριστικά προηγούνται. Κατά τη συνεργασία υποψηφίου αναδόχου ή θετού γονέα με παιδί, πάντα υπό την εποπτεία των αρμοδίων επιστημόνων, θα κριθεί το αν η αναδοχή ή υιοθεσία θα προχωρήσει.

Γιατί χρειάζεται εκπαίδευση των υποψηφίων αναδόχων και θετών γονέων;

Τα παιδιά που έχουν ανάγκη αποκατάστασης μέσω των θεσμών της αναδοχής ή της υιοθεσίας, είναι βέβαιο ότι έχουν στερηθεί το οικογενειακό τους περιβάλλον, γεγονός που ήδη απαιτεί αυξημένη φροντίδα προκειμένου να εξασφαλιστεί η ομαλή ψυχοκοινωνική τους εξέλιξη. Επιπλέον μπορεί να υπάρχουν προβλήματα, μεμονωμένα ή σωρευτικά, που να σχετίζονται με υλικές στερήσεις, κακοποίηση, προβλήματα υγείας, έλλειψη δεξιοτήτων, συνέπειες της διαβίωσης σε ιδρυματικό περιβάλλον.

Η ένταξη σε ένα νέο οικογενειακό περιβάλλον, η διαχείριση τόσο των προσδοκιών όσο και πιθανών κρίσεων και δυσκολιών, η διαχείριση των σχέσεων με τη φυσική οικογένεια στην περίπτωση της αναδοχής είναι φυσικό να προκαλούν απορίες, ακόμα και ανησυχία σε ανθρώπους χωρίς τη σχετική εμπειρία, ακόμα και αν έχουν εξαιρετικές εμπειρίες μιας ομαλής οικογενειακής ζωής χωρίς προβλήματα.

Η εκπαίδευση από εξειδικευμένους επιστήμονες θα απαντήσει στα πολυποίκιλα ερωτήματα που ανακύπτουν και θα βοηθήσει τις οικογένειες να αντλήσουν ικανοποίηση από τη νέα τους κατάσταση.

Ημερίδα και ομιλία της Θ. Φωτίου για το νέο ν/σ

Αναλυτικά για την ηλεκτρονική πλατφόρμα και συνολικά τον νέο νόμο θα μιλήσει αύριο η αν. υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Θεανώ Φωτίου σε ημερίδα που γίνεται στο ΕΚΔΔΑ (Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης) στον Ταύρο. Παρών θα είναι και ο υπουργός Υγείας Ανδρέας Ξανθός, ενώ θα ακολουθήσουν εργαστήρια που θα αφορούν την εξοικείωση με τη διαδικασία.

Αναδοχή και υιοθεσία χωρίς καθυστερήσεις, με διαφάνεια και στόχο όλα τα παιδιά να βρουν μια οικογένεια

Στο εξής, με το νέο νόμο για την αναδοχή και την υιοθεσία, θα απαιτούνται οκτώ ως δώδεκα μήνες για την ολοκλήρωση της διαδικασίας

«Για πρώτη φορά στην Ελλάδα θα γνωρίζει το κράτος, πόσα παιδιά υπάρχουν σε όλη τη χώρα για αναδοχή και υιοθεσία. Η καταγραφή των παιδιών και η αποΐδρυματοποίηση αποτελεί κύριο μέλημά μας, όλα τα παιδιά να βρουν μια ζεστή αγκαλιά», αναφέρει η υπουργός Εργασίας Θεανώ Φωτίου, με την ευκαιρία της έναρξης της εφαρμογής του νέου νόμου για την αναδοχή και την υιοθεσία.

Σήμερα, μάλιστα, αναμένεται να ξεκινήσει η εκπαίδευση της πρώτης ομάδας, 120 ατόμων, τα οποία θα χειριστούν τις αιτήσεις των υποψηφίων γονιών. Μετά από ένα μήνα θα εκπαιδευτούν οι χειριστές των φακέλων των ανηλίκων σε δημόσια και ιδιωτικά ιδρύματα, δήλωσε η κ. Φωτίου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Οι κρατικές υπηρεσίες, δέχονται ετησίως πάνω από 300 αιτήσεις για υιοθεσία, αλλά, σύμφωνα με τη Σοφία Κωνσταντέλλια, πρόεδρο του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Αττικής, οι κρατικές υιοθεσίες δεν ξεπερνούν τις 75 το χρόνο. Την ίδια στιγμή, περίπου 2.500 παιδιά φιλοξενούνται σε ιδρύματα σε όλη την Ελλάδα.

Το 2017 προχώρησαν συνολικά 360 υιοθεσίες στην Ελλάδα, στη συντριπτική τους πλειοψηφία με ιδιωτικές συμβάσεις, ενώ οι 60 έγιναν μέσω του κρατικού φορέα, του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Αττικής, και λίγες αποτελούν υιοθεσίες από άλλες χώρες (διακρατικές). Οι αναδοχές ήταν 225, εκ των οποίων οι 35 νέες μέσα στο έτος, οι υπόλοιπες συνεχίζονται από τα προηγούμενα χρόνια.

Μέχρι τώρα, ο χρόνος αναμονής για τους υποψήφιους γονείς μπορεί να έφτανε τα έξι χρόνια, γεγονός που, είτε αποθάρρυνε πολλά ζευγάρια, είτε κατέφευγαν σε παράνομες μεθόδους απόκτησης ενός παιδιού.

Στο εξής, με το νέο νόμο για την αναδοχή και την υιοθεσία, θα απαιτούνται οκτώ ως δώδεκα μήνες για την ολοκλήρωση της διαδικασίας, σύμφωνα με την κ. Φωτίου.

Κωνσταντέλλια: Οι υποψήφιοι γονείς θα μπορούν να κάνουν αίτηση σε όποια πόλη είναι κοντά στον τόπο διαμονής τους

Οι υποψήφιοι γονείς ως τώρα υπέβαλαν το αίτημα, κατά κύριο λόγο στην Αθήνα, ανεξάρτητα με τον τόπο διαμονής τους, αναφέρει η κ. Κωνσταντέλλια. Με το νέο νόμο αρμόδια θα είναι όλα τα Κέντρα Κοινωνικής Πρόνοιας και όλες οι Περιφέρειες, δηλαδή οι γονείς θα μπορεί να κάνουν την αίτηση στην Καλαμάτα, στην Καβάλα ή σε όποια πόλη είναι κοντά ο τόπος διαμονής τους.

Ένας από τους κύριους λόγους για τις χρονοβόρες αναμονές, εξηγεί η κ. Φωτίου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ήταν η έλλειψη κοινωνικών λειτουργών, οι οποίοι πολλές φορές, είτε δεν επαρκούσαν, λόγω του μεγάλου αριθμού αιτήσεων, είτε δεν υπήρχαν σε αρκετές πόλεις. Τώρα αυτό θα αντιμετωπιστεί, καθότι, για παράδειγμα, κάνει κάποιος αίτηση από την Ξάνθη, και αν δεν υπάρχει εκεί κοινωνικός λειτουργός για να έρθει σε επαφή με τους γονείς, ο Σύλλογος Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδας (ΣΚΛΕ) θα ορίζει έναν και η διαδικασία θα προχωράει. Επίσης, με το εθνικό μητρώο θα αναζητούνται παιδιά σε όλη την Ελλάδα, ενώ θα αφορά και αυτά, που μέχρι τώρα ήταν σε ιδιωτικά ιδρύματα.

Μια σημαντική παράμετρος του νέου νόμου αφορά τα παιδιά, τα οποία διαμένουν σε ιδιωτικά ιδρύματα, ώστε να φύγουν από τα ιδρύματα και να βρουν μια οικογένεια. Εφόσον οι υποψήφιοι γονείς κριθούν κατάλληλοι, το ίδρυμα δεν μπορεί να κρατήσει πια τα παιδιά, πρέπει να τα δώσει. Μέχρι τώρα ήταν στη διοικητική τους ευχέρεια αν θα δεχόντουσαν ή όχι. Άλλα ιδρύματα ήταν συνεργάσιμα σε αυτή την κατεύθυνση, όπως τα Χωριά SOS, άλλα όχι.

Το μεγάλο στοίχημα: τα μεγαλύτερα παιδιά ή τα παιδιά με αναπηρία

Στην Ελλάδα η υιοθεσία σχετίζεται ακόμα με την αντίληψη του ενήλικα «δεν έχω παιδί, θέλω παιδί με αυτές τις προδιαγραφές και οφείλεις ως πολιτεία να μου το βρεις», περιγράφει η κ. Κωνσταντέλλια στο ΑΠΕ-ΜΠΕ «και αυτή η νοοτροπία πρέπει να αλλάξει».

Στην υπόλοιπη Ευρώπη, στο επίκεντρο βρίσκεται το παιδί, οι ενδιαφερόμενοι γονείς δεν το βλέπουν σα δικαίωμα, αλλά σαν ευκαιρία. Στην Αμερική λειτουργούν πρακτορεία, όπου κανείς πληρώνει για να βρει παιδί. Στην Ελλάδα, ευτυχώς, δεν έχει μπει ο παράγοντας χρήμα, συμπληρώνει η κ. Κωνσταντέλλια.

Στην αρχή οι συντριπτική πλειοψηφία των γονέων έρχονται με συγκεκριμένες προσδοκίες, το στερεότυπο παιδιού βρέφος-υγιές. «Αν αυτό είναι η μόνη σας επιθυμία, δεν μπορούμε να συνεργαστούμε», απαντά η κ. Κωνσταντέλλια.

Τα παιδιά που είναι διαθέσιμα, με τα παραπάνω χαρακτηριστικά είναι λίγα, γιατί οι γονείς κρατούν πλέον τα παιδιά και τα μεγαλώνουν, εκτός ακραίων καταστάσεων ή αν το δικαστήριο διαπιστώσει εκμετάλλευση, κακοποίηση κλπ. Επίσης, έχουν μειωθεί οι ανεπιθύμητες γέννες, πιθανόν, να έχει συμβάλει και ο μεγαλύτερος έλεγχος της ερωτικής πράξης από ότι τις προηγούμενες δεκαετίες. Υπάρχουν, όμως μεγαλύτερα παιδιά και παιδιά με αναπηρίες, τα οποία χρειάζονται και αυτά μια οικογένεια. Όσοι τελικά θα εμπλακούν στη διαδικασία θα προτιμήσουν κάποιο από αυτά, αναφέρει η κ. Κωνσταντέλλια.

Προσανατολισμός των παιδιών στην οικογενειακή φροντίδα, όχι στην ιδρυματική

«Αυτό που θέλουμε, είναι το παιδί να μην εισαχθεί καθόλου στο ίδρυμα, αλλά να πάει κατευθείαν σε ανάδοχη οικογένεια. Γι’ αυτό και όσοι προτίθενται να πάρουν αδέρφια, είτε για αναδοχή, είτε για υιοθεσία, προτιμώνται. Αν υπάρχει η δυνατότητα, προτιμούμε να μη χάσει την επαφή το παιδί με τη φυσική του οικογένεια και όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν, να επιστρέψει», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Κωνσταντέλλια.

Έρχονται παιδιά κακοποιημένα 2, 5 και 10 χρόνων, λέει η κ. Κωνσταντέλλια. Ανάλογα με την περίπτωση κρίνεται αν θα πάει για αναδοχή ή υιοθεσία. Οι περισσότερες περιπτώσεις αφορούν γονείς εξαρτημένους από ουσίες.

Μονογονεϊκές οικογένειες

Το 40% των αιτήσεων για υιοθεσία είναι από μόνες γυναίκες. Πρόκειται για ανεξάρτητες γυναίκες, που δεν θεωρούν ότι χρειάζονται για την επιβίωσή τους ένα δεύτερο άτομο, απλώς θέλουν ένα παιδί, λέει η κ. Κωνσταντέλλια. Αποτελεί, έτσι κι αλλιώς σημείο των καιρών, το γεγονός ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι δεν επενδύουν στο γάμο, προσθέτει.

Αλλά η υιοθεσία από μονογονεϊκή οικογένεια συχνά αποτελεί ρίσκο, συνεχίζει η κ. Κωνσταντέλλια. Συχνά έρχονται στην υπηρεσία παιδιά από μονογονεϊκές οικογένειες, κυρίως στην ηλικία της εφηβείας, τα οποία έμειναν μόνα ή είναι πια ανεπιθύμητα, εξηγεί. Μπορεί να έχει πεθάνει η μητέρα, να μην υπάρχει η υπόλοιπη οικογένεια ή να μην θέλει πια το παιδί ούτε η μητέρα, ούτε κάποιος από την οικογένειά της. «Στην εφηβεία βγαίνουν όλα τα παράπονα, το παιδί αμφισβητεί το γονιό και ο γονιός, μην έχοντας τη βοήθεια, που χρειάζεται, δεν αντέχει τους κραδασμούς και παραδίδει το παιδί».

Ιδιωτικές υιοθεσίες

Όσοι θα θελήσουν να προχωρήσουν σε ιδιωτικές υιοθεσίες θα πρέπει να περάσουν την ίδια διαδικασία, πράγμα που μέχρι τώρα δεν ίσχυε. «Μέχρι τώρα, αυτές οι υιοθεσίες ήταν πιο ευάλωτες, πιο προβληματικές, γιατί δεν υπήρχε έλεγχος για το νέο περιβάλλον του παιδιού, κανένας περιορισμός στην ηλικία των γονιών, οι μελλοντικοί γονείς δεν περνούσαν από την αντίστοιχη συμβουλευτική διαδικασία, κλπ» υποστηρίζει η κ. Κωνσταντέλλια.

Ενώ ο νόμος απαγορεύει τη μεσολάβηση χρημάτων για την υιοθεσία ενός παιδιού, γεννιούνται παιδιά για να πωληθούν. Για παράδειγμα, ένας γιατρός ξέρει κάποια γυναίκα που γεννάει και δεν επιθυμεί το παιδί, και τη φέρνει σε επαφή με ένα ζευγάρι που θέλει παιδιά, περιγράφει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Κωνσταντέλλια.

Όλες οι υιοθεσίες, όπου αποδεικνύεται ότι υπάρχει ανταλλαγή χρημάτων, είναι παράνομες, αλλά αυτό αποκαλύπτεται μια φορά στα δυο χρόνια, εξηγεί η κ. Κωνσταντέλλια.

Διακρατικές υιοθεσίες

Οι διακρατικές υιοθεσίες γίνονται είτε από την Περιφέρεια, είτε από τη Διεθνή Κοινωνική Υπηρεσία.

Βάσει των στοιχείων της Διεθνούς Κοινωνικής Υπηρεσίας σημειώνεται αυξητική τάση για διακρατικές υιοθεσίες. Την τελευταία δεκαετία ο οργανισμός έχει προχωρήσει τις διαδικασίες για 150 οικογένειες από την Ελλάδα, ενώ μέσω του κρατικού φορέα έχουν ολοκληρωθεί από το 2010 ως το 2017, 28 υιοθεσίες από διάφορα κράτη.

Η κύρια χώρα, που συνεργαζόταν η Διεθνή Κοινωνική Υπηρεσία μέχρι πρότινος ήταν η Αιθιοπία, αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η πρόεδρος του οργανισμού, Βίκυ Μεγαρίτη. «Το 2018 η Αιθιοπία ανέστειλε τις διακρατικές υιοθεσίες, γιατί κάποιες χώρες δεν τηρούσαν τη μεταπαρακολούθηση, που επιβάλλεται μέχρι το παιδί να ενηλικιωθεί και διαπιστώθηκαν περιπτώσεις παιδιών, τα οποία είχαν παραμεληθεί». Έχει ξεκινήσει μια συνεργασία με την Ουγκάντα, ενώ συνεχίζεται, αλλά σε μικρότερο βαθμό, με τη Βουλγαρία και την Ταϊλάνδη.

Από τη στιγμή, που ένα ζευγάρι ή μια γυναίκα κάνουν την αίτηση και στείλουν τα δικαιολογητικά (οικονομική και οικογενειακή κατάσταση, σωματική και ψυχική υγεία), η διαδικασία αξιολόγησης πρέπει να έχει ολοκληρωθεί μέσα σε ένα εξάμηνο και να σταλεί ο φάκελος στις αρχές της χώρας. Τότε ξεκινούν οι διεργασίες για το ταίριασμα γονιών και παιδιού, ενώ ακολουθούν άλλα δυόμιση χρόνια με ταξίδια στη χώρα προέλευσης για τη γνωριμία γονέων και παιδιών, πριν μπορέσουν να φέρουν οριστικά οι γονείς το παιδί στην Ελλάδα, περιγράφει η κ. Μεγαρίτη.

Ο νέος νόμος επηρεάζει έμμεσα και θετικά τις διακρατικές υιοθεσίες, διότι η εγγραφή των γονέων στο μητρώο θα δίνει πιο άμεσα στοιχεία στη χώρα αίτησης.

Η διαδικασία

Για τους υποψήφιους θετούς ή ανάδοχους γονείς η διαδικασία θα είναι ενιαία, πράγμα επίσης καινούργιο. Οι διαδικασίες γίνονται ηλεκτρονικά. Κάποιος μπορεί να συμπληρώσει την αίτηση από τον υπολογιστή του και να παρακολουθεί το φάκελό του. «Δεν περιμένει στο σκοτάδι, ούτε μπορούν να γίνουν πράγματα κάτω από το τραπέζι», τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Φωτίου.

Όλα τα παιδιά για αναδοχή ή υιοθεσία είτε βρίσκονται σε ίδρυμα, δημόσιο ή ιδιωτικό, είτε σε οικογένεια, είτε εγκαταλείπονται σε νοσοκομεία ή μαιευτήρια αποκτούν δικό τους ηλεκτρονικό φάκελο με όλα τα στοιχεία της καταγωγής τους. Συγχρόνως, κάθε παιδί θα το συνοδεύει το ΑΣΟΑ (Ατομικό Σχέδιο Οικογενειακής Αποκατάστασης), στο οποίο αναφέρονται πληροφορίες για το μέλλον του παιδιού (αν ζουν οι γονείς του, αν θα δοθεί για υιοθεσία, κλπ).

Στον νέο νόμο οι υποψήφιοι γονείς θα εκπαιδεύονται, ώστε να είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τυχόν προβλήματα, και στο τέλος θα εξετάζονται. Μέχρι τώρα, γινόταν μια συμβουλευτική για το γονεϊκό ρόλο, τώρα όμως παίρνει πιο επίσημη μορφή, με ευρύ θεματικό αντικείμενο και επιστημονικό προσωπικό (ψυχολόγους, νομικούς κλπ).

Κάποιοι γονείς θα βρουν παιδιά όπως τα έχουν ζητήσει, άλλοι όχι, και κάποιοι θα πρέπει να αλλάξουν τις προτιμήσεις τους ή να περιμένουν.

Αν πάντως, στα τρία χρόνια δε βρουν παιδί, βγαίνουν από το σύστημα, διευκρινίζει η κ. Φωτίου, και θα μπορούν μετά από τρία χρόνια να ξαναϋποβάλουν αίτηση.

Όταν το παιδί ενηλικιώνεται, έχει πρόσβαση, εφόσον το επιθυμεί, στα δυο αυτά αρχεία, μια ακόμη καινοτομία του νέου νόμου.