ΝΙΚΟΛΑΣ ΚΟΛΥΤΑΣ: 100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΚΚΙΝΗ ΦΛΟΓΑ ΤΟΥ 1917

ΑΡΘΡΑ & ΑΠΟΨΕΙΣ

0

Πριν 100 χρόνια στη Ρωσία συνέβη κάτι που δεν μπορεί να εξηγηθεί με επιβλητικά αγάλματα, βαλσαμωμένα κουφάρια, μεγαλοπρεπείς παρελάσεις και θεϊκές επικλήσεις.

Όσο και να επι­διώ­κουν οι αυ­τό­κλη­τοι κλη­ρο­νό­μοι του να του προσ­δώ­σουν μια ιερή με­τα­φυ­σι­κή διά­στα­ση που αγιο­ποιεί αντί να ερ­γα­λειο­ποιεί την εμπει­ρία του, το 1917 έρ­χε­ται να τους δια­ψεύ­σει μέσα από την αλή­θεια του. Μια αλή­θεια που λέει ότι η οκτω­βρια­νή επα­νά­στα­ση ήταν κάτι απο­λύ­τως γήινο πα­ρό­τι άγ­γι­ξε τε­λι­κά τον ου­ρα­νό. Ζει στην τα­ξι­κή πάλη του σή­με­ρα και όχι στη θε­ο­ποί­η­ση του χθες. Αυτό είναι που αξί­ζει και που έχει ση­μα­σία.

Δεν είναι τυ­χαίο ότι στα έργα των κο­ρυ­φαί­ων μαρ­ξι­στών των αρχών του 20ου αιώνα, σε αντί­θε­ση με την πλειο­ψη­φία των με­τα­πο­λε­μι­κών, κυ­ριαρ­χεί η λέξη «επα­νά­στα­ση». Μια λέξη δαι­μο­νο­ποι­η­μέ­νη από τους αστούς και τους κο­λα­ού­ζους τους. Από το «Κρά­τος και επα­νά­στα­ση» του Λένιν μέχρι το «Με­ταρ­ρύθ­μι­ση ή επα­νά­στα­ση» της Ρόζας, έως τη «Διαρ­κή επα­νά­στα­ση» και την «Προ­δο­μέ­νη επα­νά­στα­ση» του Τρό­τσκι, οι κο­ρυ­φαί­οι μαρ­ξι­στές της επο­χής συ­ζη­τού­σαν για το πώς θα επα­να­στα­τή­σει η ερ­γα­τι­κή τάξη. Δεν ήταν απλώς γρα­φιά­δες με ρι­ζο­σπα­στι­κή πένα. Ήταν επα­να­στά­τες που κα­τέ­γρα­φαν και ανέ­λυαν τις ρι­ζο­σπα­στι­κές εκ­φρά­σεις των κα­τα­πιε­σμέ­νων. Οι όποιες δια­φω­νί­ες ή αντι­πα­ρα­θέ­σεις εκτυ­λίσ­σο­νταν γύρω από αυτό το φλέ­γον ζή­τη­μα. Το ζή­τη­μα του τσα­κί­σμα­τος του αστι­κού κρά­τους, τoυ ρι­ζώ­μα­τος της ερ­γα­τι­κής δη­μο­κρα­τί­ας και της διε­θνο­ποί­η­σης του αγώνα ενά­ντια στον κα­πι­τα­λι­σμό.

«Ψω­μί-Γη-Ει­ρή­νη»

Το κόμμα των μπολ­σε­βί­κων απέ­δει­ξε τον πρω­το­πο­ρια­κό του ρόλο και την κα­θο­ρι­στι­κή συμ­βο­λή του στη νίκη των ερ­γα­τών, όχι υιο­θε­τώ­ντας το ρόλο του κομ­μα­τι­κού πα­ντο­γνώ­στη που πα­ρου­σιά­ζει έτοι­μες λύ­σεις στο πει­να­σμέ­νο πό­πο­λο, αλλά λει­τουρ­γώ­ντας ως ζω­ντα­νός ορ­γα­νι­σμός που βρί­σκε­ται σε δια­λε­κτι­κή σχέση με τις ανά­γκες και τις προσ­δο­κί­ες της ερ­γα­τι­κής τάξης. Το ψωμί στο τρα­πέ­ζι, ο έλεγ­χος της γης και το φρένο στην αν­θρω­πο­φά­γα πο­λε­μι­κή μη­χα­νή, ήταν τα βα­σι­κά που προ­έ­τασ­σαν οι μπολ­σε­βί­κοι προ­κει­μέ­νου να κερ­δί­σουν την ερ­γα­τι­κή τάξη και τους φτω­χούς αγρό­τες στο δρόμο της επα­νά­στα­σης. Οι αντι­κει­με­νι­κές συν­θή­κες είχαν οδη­γή­σει σε τέ­τοια δυ­σχε­ρή κα­τά­στα­ση το ρώ­σι­κο προ­λε­τα­ριά­το που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο θα επα­να­στα­τού­σε. Το αν η επα­νά­στα­ση αυτή θα ήταν νι­κη­φό­ρα όμως εξαρ­τιό­ταν από τον υπο­κει­με­νι­κό πα­ρά­γο­ντα. Από το πώς η ερ­γα­τι­κή πρω­το­πο­ρία θα μπό­λια­ζε στο επα­να­στα­τι­κό υπο­κεί­με­νο το κα­θή­κον σω­τη­ρί­ας του.

Οι μπολ­σε­βί­κοι σε αυτή τη δια­δι­κα­σία αξιο­ποί­η­σαν την ανά­γκη των ερ­γα­τών να εκ­πλη­ρω­θούν οι πιο στοι­χειώ­δεις ανά­γκες τους. Υιο­θέ­τη­σαν μια με­τα­βα­τι­κή λο­γι­κή που μέσα από υλι­κές νίκες έδινε στην τάξη τη δυ­να­τό­τη­τα να κα­τα­νο­ή­σει τη δύ­να­μή της και να ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποι­ή­σει τα κα­θή­κο­ντά της. Το ζή­τη­μα δεν ήταν οι μπολ­σε­βί­κοι να επι­βάλ­λουν το πρό­γραμ­μά τους στο κα­θυ­στε­ρη­μέ­νο πο­λι­τι­κά προ­λε­τα­ριά­το, αλλά να εκ­φρά­σουν πο­λι­τι­κά τους πει­να­σμέ­νους ερ­γά­τες, τους φτω­χούς αγρό­τες και τους εξα­θλιω­μέ­νους φα­ντά­ρους, προ­κει­μέ­νου οι τε­λευ­ταί­οι να διεκ­δι­κή­σουν το ρόλο τους στο πο­λι­τι­κό προ­σκή­νιο. Και το έκα­ναν. Με από­λυ­τη επι­τυ­χία.

«Όλη η εξου­σία στα Σο­βιέτ»

Το Φλε­βά­ρη του 1917, μια δια­μαρ­τυ­ρία γυ­ναι­κών ενά­ντια στην έλ­λει­ψη ψω­μιού, η οποία θα κα­τα­στα­λεί με από­λυ­τη βα­ναυ­σό­τη­τα, θα απο­τε­λέ­σει την αφορ­μή ώστε να ξε­ση­κω­θούν όλες οι ερ­γα­το­γει­το­νιές. Οι ένο­πλοι ερ­γά­τες με τους εξε­γερ­μέ­νους στρα­τιώ­τες θα επα­να­στα­τή­σουν ενά­ντια στο πιο κα­θυ­στε­ρη­μέ­νο, βά­ναυ­σο και κα­τα­πιε­στι­κό κα­θε­στώς που υπήρ­χε στην εποχή τους. Η πτώση του τσα­ρι­σμού μετά από πέντε μέρες ξε­ση­κω­μού στην Πε­τρού­πο­λη, ήταν πια γε­γο­νός. Το ερώ­τη­μα ήταν το τι θα αντι­κα­θι­στού­σε την εξου­σία του τσά­ρου.

Οι επι­κε­φα­λής των αστι­κών κομ­μά­των έσπευ­σαν να απα­ντή­σουν στο ερώ­τη­μα σχη­μα­τί­ζο­ντας μια προ­σω­ρι­νή κυ­βέρ­νη­ση η οποία μέχρι τον Οκτώ­βρη του 1917 είχε την τυ­πι­κή δι­καιο­δο­σία για να διοι­κεί τη χώρα. Στο πλευ­ρό της στά­θη­καν και πολλά κομ­μά­τια της αρι­στε­ράς που δεν ήθε­λαν να τρο­μά­ξουν πε­ρε­ταί­ρω την κα­τα­θο­ρυ­βη­μέ­νη αστι­κή τάξη. Απέ­να­ντι στους «ρε­α­λι­στές» της επο­χής, οι μπολ­σε­βί­κοι γνώ­ρι­ζαν ότι η επα­νά­στα­ση του Φλε­βά­ρη έμει­νε ανο­λο­κλή­ρω­τη. Τον Απρί­λη του 1917 ο Λένιν κα­τα­φθά­νει στη Ρωσία και υιο­θε­τεί το σύν­θη­μα «Όλη η εξου­σία στα σο­βιέτ», όλη η εξου­σία δη­λα­δή στα συμ­βού­λια των εκλεγ­μέ­νων αντι­προ­σώ­πων των ερ­γα­τών και των στρα­τιω­τών που λει­τουρ­γού­σαν σαν ξε­χω­ρι­στή εξου­σία απέ­να­ντι στην επί­ση­μη κυ­βέρ­νη­ση. Ήτανε προ­φα­νές ότι δεν μπο­ρού­σε να ισορ­ρο­πή­σει κα­νείς ανά­με­σα στις δύο εξου­σί­ες. Η τε­λι­κή μάχη ήταν ανα­πό­φευ­κτη και ήρθε τον Οκτώ­βρη.

Το σύν­θη­μα «όλη η εξου­σία στα σο­βιέτ» είχε τις ρίζες του στην ενα­ντί­ω­ση των μπολ­σε­βί­κων στον πα­τριω­τι­κό πα­ρο­ξυ­σμό και στην απαί­τη­σή τους να με­τα­τρα­πεί ο Α’ Πα­γκό­σμιος Πό­λε­μος σε τα­ξι­κό εμ­φύ­λιο, στην εξέ­γερ­ση ενά­ντια στον Τσάρο, στα ερ­γα­τι­κά συμ­βού­λια που με την κα­τάρ­ρευ­ση των μη­χα­νι­σμών του αστι­κού κρά­τους ήλεγ­χαν την πα­ρα­γω­γή και την τρο­φο­δο­σία των πό­λε­ων καθώς και στην τε­λι­κή ανα­μέ­τρη­ση για την ερ­γα­τι­κή δη­μο­κρα­τία. Για πρώτη φορά στην αν­θρώ­πι­νη ιστο­ρία μετά τη λάμψη της Κομ­μού­νας του Πα­ρι­σιού, οι ερ­γά­τες και οι ερ­γά­τριες είχαν λόγο για τη ζωή τους. Ήταν αυτοί/ες που συ­ζη­τού­σαν, που απο­φά­σι­ζαν και που συ­νυ­λο­ποιού­σαν χωρίς την επι­τή­ρη­ση της αστυ­νο­μί­ας, την ευ­λο­γία της εκ­κλη­σί­ας και την τι­μω­ρία των δι­κα­στών.

«Εξά­πλω­ση της επα­νά­στα­σης»

Είναι δε­δο­μέ­νο ότι η στρα­τη­γι­κή του Λένιν βα­σι­ζό­ταν στο ότι η ρώ­σι­κη επα­νά­στα­ση θα τρο­φο­δο­τού­σε με επα­να­στα­τι­κά γε­γο­νό­τα την Ευ­ρώ­πη αλλά και τον υπό­λοι­πο κόσμο. Το βλέμ­μα του ήταν στραμ­μέ­νο κυ­ρί­ως στο προ­λε­τα­ριά­το της Γερ­μα­νί­ας και στις εξε­λί­ξεις εκεί. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι μόλις το Δε­κέμ­βρη του 1917 έγρα­φε: «Η σο­σια­λι­στι­κή επα­νά­στα­ση που έχει ξε­κι­νή­σει στη Ρωσία είναι μόνο η αρχή της διε­θνούς σο­σια­λι­στι­κής επα­νά­στα­σης». Η αλή­θεια είναι ότι τα αμέ­σως επό­με­να χρό­νια η ερ­γα­τι­κή τάξη της Ευ­ρώ­πης απο­τε­λού­σε ένα ηφαί­στειο έτοι­μο να εκρα­γεί. Από τη Γερ­μα­νία και την Ιτα­λία μέχρι τη Βρε­τα­νία και την Ισπα­νία υπήρ­ξαν πα­ντού γε­νι­κές απερ­γί­ες, ερ­γα­τι­κές εξε­γέρ­σεις, κα­τα­λή­ψεις ερ­γο­στα­σί­ων και συμ­βού­λια ερ­γα­τών και στρα­τιω­τών. Ένας κόκ­κι­νος πυ­ρε­τός μά­στι­ζε τις κυ­ρί­αρ­χες τά­ξεις που ήταν τρο­μο­κρα­τη­μέ­νες.

Δυ­στυ­χώς όμως η στα­λι­νι­κή αντε­πα­νά­στα­ση και η ανά­δει­ξη της κομ­μα­τι­κής γρα­φειο­κρα­τί­ας σε νέα κυ­ρί­αρ­χη τάξη μετά το τέ­ταρ­το συ­νέ­δριο της κομ­μου­νι­στι­κής διε­θνούς, ήρθε να γκρε­μί­σει τις κα­τα­κτή­σεις της ερ­γα­τι­κής τάξης. Μετά το θά­να­το του Λένιν, ο Στά­λιν υπε­ρά­σπι­σε τη γραμ­μή «σο­σια­λι­σμός σε μία μόνο χώρα» με απο­τέ­λε­σμα να απο­θαρ­ρύ­νει τα επα­να­στα­τι­κά κι­νή­μα­τα σε όποια χώρα ξε­σπού­σαν, προ­κει­μέ­νου να οι­κο­δο­μή­σει σχέ­σεις εμπι­στο­σύ­νης με το δυ­τι­κό ιμπε­ρια­λι­σμό και να εδραιώ­σει την εξου­σία του στο εσω­τε­ρι­κό της ΕΣΣΔ. Από την αρι­στε­ρί­στι­κη γραμ­μή του σο­σιαλ­φα­σι­σμού μέχρι τη δεξιά στρο­φή στα Λαϊκά Μέ­τω­πα, ο Στά­λιν στραγ­γά­λι­σε τα επα­να­στα­τι­κά κι­νή­μα­τα σε μια σειρά από χώρες με χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό­τε­ρες τη Γερ­μα­νία και την Ισπα­νία.

Η κλη­ρο­νο­μιά που άφησε η Οκτω­βρια­νή επα­νά­στα­ση πλέον βρι­σκό­ταν κλει­δω­μέ­νη στα συρ­τά­ρια των γρα­φειο­κρα­τών. Η ανε­ξαρ­τη­σία των σω­μα­τεί­ων και το δι­καί­ω­μα της απερ­γί­ας εξα­φα­νί­στη­καν, οι μι­σθοί συρ­ρι­κνώ­θη­καν, η έκτρω­ση και η ομο­φυ­λο­φι­λία ποι­νι­κο­ποι­ή­θη­καν ξανά και η καλ­λι­τε­χνι­κή και­νο­το­μία αντι­κα­τα­στά­θη­κε από το μου­ντό, συ­ντη­ρη­τι­κό δόγμα του «σο­σια­λι­στι­κού ρε­α­λι­σμού». Όλα αυτά απαι­τού­σε το σχέ­διο του Στά­λιν για γρή­γο­ρη εκ­βιο­μη­χά­νι­ση: απώ­λεια του ερ­γα­τι­κού ελέγ­χου, απα­γό­ρευ­ση των αντι­δρά­σε­ων, επι­στρο­φή στην οι­κο­γέ­νεια.

Σή­με­ρα

Η οκτω­βρια­νή επα­νά­στα­ση του 1917, είναι η έμπρα­κτη από­δει­ξη ότι μπο­ρού­με να ζή­σου­με αλ­λιώς. Το ζή­τη­μα είναι να μη με­τα­τρέ­που­με το μαρ­ξι­σμό από ερ­γα­λείο σε δόγμα και τη σκέψη από δια­λε­κτι­κό πεδίο συ­γκρού­σε­ων σε μια κενή γραμ­μή από τα πάνω. Το ζή­τη­μα είναι να μπού­με συλ­λο­γι­κά στις μάχες της επο­χής μας προ­σπα­θώ­ντας να μα­ζι­κο­ποι­ή­σου­με τις γραμ­μές μας χωρίς να υπο­χω­ρού­με στους στό­χους μας. Η ευ­ε­λι­ξία στην τα­κτι­κή και η ακαμ­ψία στη στρα­τη­γι­κή είναι βα­σι­κά στοι­χεία προ­χω­ρή­μα­τος της αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κής πάλης σε νι­κη­φό­ρα κα­τεύ­θυν­ση. Οφεί­λου­με να απο­βάλ­λου­με αφε­νός μια λο­γι­κή διά­χυ­σης στο κί­νη­μα με αό­ρι­στους όρους και αφε­τέ­ρου έναν κόκ­κι­νο σνο­μπι­σμό που ανα­ζη­τεί απελ­πι­σμέ­να κομ­μου­νι­στό­ση­μα και επι­βε­βαιώ­σεις από την κομ­μου­νι­στι­κή βι­βλιο­γρα­φία. Σή­με­ρα που η κρίση βα­θαί­νει όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο, σή­με­ρα που η φτώ­χεια, ο πό­λε­μος, η εξα­θλί­ω­ση και ο ρα­τσι­σμός βρί­σκο­νται σε ανο­δι­κή τάση, σή­με­ρα που ο κα­πι­τα­λι­σμός βρί­σκει διέ­ξο­δο στο τσά­κι­σμα της ύπαρ­ξής μας, οφεί­λου­με να απα­ντή­σου­με με το μυαλό, την ψυχή και τα σώ­μα­τά μας. Ορ­γα­νω­μέ­να, συλ­λο­γι­κά και χωρίς αυ­τα­πά­τες. Όπως έκα­ναν και κά­ποιοι στη Ρωσία πριν από 100 χρό­νια μέ­νο­ντας για πάντα στην ιστο­ρία.

Μια ιστο­ρία που οφεί­λου­με να την κά­νου­με να μας ξα­να­χα­μο­γε­λά­σει.

#

Το βρήκες ενδιαφέρον; Μοιράσου το:

Facebook

Google

Twitter

Linkedin

Pinterest

Tumblr

Diggit

Vk

Reddit

Print

Email