Δεν υπάρχει ελληνικός «λαός», υπάρχουν έλληνες ψηφοφόροι

28 Μαΐου, 2012 | by rodopinews

Έβλεπα στην τηλεόραση τις διάφορες αναλύσεις για το «μήνυμα του Ελληνικού λαού». Για κάποιους ήταν συναισθηματική ψήφος, για άλλους ένα σαφές μήνυμα που εκείνοι ερμήνευαν και εξηγούσαν πρώτα στους συνομιλητές τους και μετά στους τηλεθεατές: ο λαός αποκήρυξε το μνημόνιο, ο λαός καταδίκασε το ΠΑ.ΣΟ.Κ, τον δικομματισμό, το ΚΚΕ, κλπ κλπ.

Kι αν κανείς περιμένει τέτοιες αναλύσεις από πολιτικούς σαν τον κύριο Τσίπρα που έλαβε το 17% των ψήφων, αλλά θέλει να εκφράζει τα μηνύματα και τις σκέψεις ολόκληρου του λαού, έχει καλώς. Όμως το φαινόμενο δεν περιορίστηκε εκεί. Δημοσιογράφοι, αναλυτές, ακόμα και ειδικοί μιμήθηκαν το παράδειγμά του και, αντί να εκφέρουν μια τεκμηριωμένη γνώμη και να τη χρεώνονται, προσποιήθηκαν τoύς διερμηνείς ολόκληρου του Ελληνικού λαού. Απαράδεκτες τακτικές. Πώς μπορώ να είμαι τόσο κατηγορηματικός; Και γιατί κάποιος να πιστέψει ότι ακολουθεί αντί τους ειδικούς;

Απλά γιατί αυτό που λέω δεν είναι η γνώμη μου, αλλά ένα θεώρημα αποδεδειγμένο από τον οικονομολόγο Kenneth Arrow του πανεπιστημίου του Στάντφορντ, γιά το οποίο (μεταξύ άλλων) βραβεύτηκε με Νόμπελ Οικονομίας. Η ουσία του είναι ότι δεν μπορείς να θεωρείς τα αποτελέσματα ενός συλλογικού οργάνου (όπως ο λαός ή ένα κοινοβούλιο ή ακόμα και μια απλή επιτροπή) σαν αποτελέσματα λογικής επιλογής.

Θα χρησιμοποιήσω ένα απλό παράδειγμα, γνωστό ως «παράδοξο του Condorcet», από το Γάλλο φιλόσοφο που το διατύπωσε πρώτος, για να δείξω πόσο πανταχού παρόν είναι αυτό το θεώρημα. Αν ένας άνθρωπος έχει τρεις επιλογές: Α, Β, και Γ, και προτιμά το Α από το Β, και το Β από το Γ, τότε ξέρουμε όλοι ότι, εφ’ όσον είναι λογικός, προτιμά επίσης το Α από το Γ. Ο Αριστοτέλης επισήμανε πρώτος αυτή τη συνθήκη σαν μια από τις προϋποθέσεις της λογικής σκέψης, και την ονόμασε μεταβατική ιδιότητα.

Ας επεκτείνουμε τώρα το παράδειγμα σε μια κοινωνία τριών ανθρώπων. Ο πρώτος είναι ο ίδιος με το αρχικό μας παράδειγμα: Προτιμά το Α από το Β, και το Β από το Γ. Ο δεύτερος, προτιμά κατά σειρά το Β, το Γ, και τελευταίο το Α. Ο τρίτος, προτιμά το Γ, μετά το Α, και τελευταίο το Β. Η κοινωνία των τριών κατά πλειοψηφία προτιμά το Α από το Β (πρώτος και τρίτος), το Β από το Γ (πρώτος και δεύτερος) και το Γ από το Α (δεύτερος και τρίτος). Με άλλα λόγια, αυτή η κοινωνία αποφασίζοντας κατά πλειοψηφία, δεν δείχνει προτιμήσεις που υπακούουν στη μεταβατική ιδιότητα. Πρακτικά, αν κάποιος βάλει αυτή την κοινωνία να αποφασίσει μεταξύ του Α και του Β θα προτιμήσει το Α (από το Β) αν η σύγκριση γίνει κατ’ ευθείαν, και θα προτιμήσει το Β (από το Α) αν στη σύγκριση υπεισέλθει το Γ. Γι’ αυτό δεν μπορούμε να μιλάμε «για τη θέληση του Ελληνικού λαού» όταν αναλύουμε εκλογικά αποτελέσματα. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει Ελληνικός «λαός»• υπάρχουν Έλληνες ψηφοφόροι.

Τι αναλύσεις μπορούμε λοιπόν να κάνουμε αν δεν γίνεται να μιλάμε για λαό; Τα εξής σημαντικά: Πρώτον, να αναλύουμε τα εκλογικά αποτελέσματα σαν ένα πλαίσιο που καθορίζει την πολιτική ζωή. Δεύτερον, να αναζητούμε τις αιτίες αυτών των αποτελεσμάτων.

Πώς θα αναλύσουμε τις συνέπειες των εκλογών πάνω στην πολιτική ζωή; Για παράδειγμα, πρέπει να αναλύσουμε τι σημαίνει το ότι η Χρυσή Αυγή μπήκε στη Βουλή και τι μπορεί να γίνει ώστε να μην επαναληφθεί. Να συζητηθεί, δηλαδή, η μεθοδολογία της απομόνωσης από τα ΜΜΕ και τις προεδρικές συσκέψεις, και να ερευνηθεί αν τη βοηθά ἠ την υπονομεύει. Να αναλύουμε τι σημαίνει το ότι τα δυο κόμματα που στήριζαν την κυβέρνηση Παπαδήμου δεν πήραν 151 ψήφους στην τωρινή Βουλή. Τι σημαίνει ότι ο Καμμένος και ο Τσίπρας δηλώνουν ότι δεν θέλουν να συμμετέχουν σε κυβέρνηση με το ΠΑ.ΣΟ.Κ και τη ΝΔ, ότι το ΚΚΕ και η ΧΑ δεν θέλουν καμιά κυβέρνηση. Σημαίνει ότι ο αριθμός των πιθανών για κυβερνητική συνεργασία βουλευτών μειώνεται δραματικά, και κατά συνέπεια το 151 που απαιτεί το σύνταγμα σαν απλή πλειοψηφία είναι στις παρούσες συνθήκες μια απίθανα ενισχυμένη πλειοψηφία της τάξης του 80% από τους διαθέσιμους βουλευτές. Έτσι, ας συζητηθεί, για παράδειγμα, ότι αν είχαν πάρει αυτήν την πλειοψηφία τα κόμματα που στήριξαν τον Παπαδήμο, πιθανόν να είχαμε τώρα μια κυβέρνηση που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τα επείγοντα προβλήματα, μέχρι τις επόμενες εκλογές (που η ίδια θα αποφάσιζε). Θα μπορούσε π.χ. να κάνει μια αναδιαπραγμάτευση του μνημονίου μετά την εκλογή του Ολάντ. Επίσης να συζητηθεί το ενδεχόμενο αν στις επόμενες εκλογές ακόμα κι` αν κάποιο κόμμα πάρει 151, μήπως θα ήταν καλύτερο να συνεργαστεί με άλλα κόμματα που βασικά συμφωνούν στον διεθνή προσανατολισμό της χώρας;

Πρέπει επίσης να καταλάβουμε τις αιτίες αυτών των αποτελεσμάτων. Για παράδειγμα, μια πλειοψηφία Ελλήνων είναι υπέρ της παραμονής στο ευρώ, και μια (άλλη) πλειοψηφία είναι εναντίον του μνημονίου. Αυτό μοιάζει αντιφατικό, αφού οι Ευρωπαίοι συνέχεια διακηρύσσουν ότι τα δυο είναι ισοδύναμα. Αν όμως αναλύσουμε τις θέσεις τους, θα δούμε ότι περίπου οι μισοί ανήκουν και στις δυο πλειοψηφίες.

Ευρώ Δραχμή

Μνημόνιο 34% 0%

Όχι Μνημόνιο 48% 18%

Αντί λοιπόν να μιλάμε για τον «Ελληνικό λαό» και να προσποιούμαστε τις ιέρειές του πρέπει να δούμε τους συγκεκριμένους Έλληνες και τον τρόπο που σκέφτονται και αποφασίζουν. Όσοι βρίσκονται στη πρώτη διαγώνιο του πίνακα είναι συνεπείς, και δεν υπάρχει καμιά πιθανότητα να αλλάξουν. Οι υπέρ ευρώ και μνημονίου είναι περίπου διπλάσιοι όσων είναι εναντίον και των δυο.

Η προσπάθεια στις επόμενες εκλογές είναι να διερευνηθούν και αξιοποιηθούν οι αντιλήψεις, απόψεις, και επιθυμίες του κάτω αριστερά τετραγώνου (48%). Εκείνων που δεν αντέχουν άλλο μνημόνιο, αλλά θέλουν το ευρώ. Σ` αυτούς θα απευθυνθούν τα κόμματα, και αυτούς θα προσπαθήσουν να πείσουν. Οι μεν λέγοντας ότι πρέπει να καταργήσουμε το μνημόνιο και να μείνουμε στο ευρώ (προσποιούμενοι ότι αυτό είναι δυνατό), οι δε ότι πρέπει ν’ αναδιαπραγματευτούμε το μνημόνιο για να μείνουμε στο ευρώ.

Και εδώ έρχεται να παίξει σημαντικό ρόλο η διεθνής συγκυρία, η εκλογή του Ολάντ, και οι λαϊκές αντιδράσεις σε μια σειρά από χώρες (Ισπανία, Πορτογαλία, Ολλανδία) συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Η Ευρώπη είναι διατεθειμένη να διαπραγματευτεί, αλλά όχι να ενδώσει. Δεδομένου ότι η Ελλάδα αποτελεί το 2% του Ευρωπαϊκού ακαθάριστου προϊόντος, θα μπορούσαν πιθανόν να μας συγχωρήσουν όλα τα χρέη. Όμως, ακολουθούν κι άλλες χρεωμένες χώρες, και αυτό θα σήμαινε το τέλος του ευρώ. Γι’ αυτό αποκλείεται να το κάνουν. Ο ίδιος ο Ολάντ το δήλωσε, ώστε το μήνυμα να γίνει πιστευτό. Ομως οι νέοι συσχετισμοί στην Ευρώπη κάνουν την αναδιαπραγμάτευση δυνατή.

Άρα, η Ελληνική προσπάθεια πρέπει να επικεντρωθεί στο εξής: πόσο από το μνημόνιο θα επαναδιαπραγματευτούμε ώστε να μείνουμε στο ευρώ, και πόσους ανθρώπους από το κάτω αριστερά τετράγωνο θα πείσουμε ώστε να έχουμε μια ισχυρή κυβέρνηση μ’ αυτό το στόχο.

Έχω απλοποιήσει την κατάσταση όσο είναι δυνατό. Δεν έχω μιλήσει για Δεξιά και Αριστερά, για μεταναστευτικό, για μεταρρυθμίσεις. Μόνο αντικατέστησα τον ανύπαρκτο «λαό» μ’ έναν 2 επί 2 πίνακα, και μπορεί κανείς να δει πόσο δύσκολο είναι το πολιτικό πρόβλημα που πρέπει να λύσουμε σ` ένα μήνα: Να πείσουμε ψηφοφόρους του κάτω αριστερά τετραγώνου ότι πρέπει να γίνουν θυσίες για να μείνουμε στο ευρώ, ότι πρέπει να βγάλουμε κυβέρνηση που να μπορεί να προωθήσει αυτή την προσπάθεια αντί να αφήσει τις θυσίες να πάνε χαμένες. Δύσκολο έργο αλλά πρέπει νά τό προσπαθήσουμε.

http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.post&id=15580