Εναρκτήρια ομιλία του Υφυπουργού στον Πρωθυπουργό και Κυβερνητικού Εκπροσώπου, Γιώργου Πεταλωτή στην Ημερίδα «Η Βόρεια Ελλάδα σταυροδρόμι ενεργειακών δικτύων και βιώσιμης ανάπτυξης», που διεξήχθη στο πλαίσιο της 19ης Πανελλήνιας Εμπορικής Έκθεσης ΘΡΑΚΗ 2010, στην Κομοτηνή.
Κυρίες και κύριοι
Μετά τη χθεσινή, ιστορικής σημασίας, επίσκεψη του Πρωθυπουργού στην Κομοτηνή, είναι αφάνταστη η ικανοποίησή μου για την παρουσία μου εδώ, σε μια ημερίδα που ολοκληρώνει με τον καλύτερο τρόπο τη δυναμική που ξαναπέκτησε ο τόπος μου στη βάση του νέου ξεκινήματος της έκθεσης «ΘΡΑΚΗ».
Συγχαρητήρια στην κ. Ευρυδίκη Σουλοπούλου – Κάλφα και το επιτελείο της εφημερίδας ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ που συνεχίζουν μια καθιερωμένη πλέον παράδοση αγώνα για ενημέρωση και εμπλουτισμό των διανοητικών μας εφοδίων στη θεματολογία της ανάπτυξης της Β. Ελλάδας. Εδώ είναι ο τόπος μας. Ένας τόπος προικισμένος αλλά όχι εξαντλημένος. Διψά για ευκαιρίες. Παλεύει για αυτό που του αξίζει.
Το βήμα που προσφέρεται σήμερα σε πολιτικούς, επιστήμονες και επιχειρηματίες είναι πολύτιμο. Αναδεικνύει τις δυνατότητες που έχει αυτός ο τόπος εφόσον στηριχθεί με σχέδιο, πλάνο, μεθοδική δουλειά και έξυπνη δικτύωση. Με το κράτος αρωγό και όχι διώκτη. Σύμμαχο και όχι βαρίδι. Το μίγμα δε των ομιλητών επιτρέπει να έχουμε μια σοβαρή πληροφόρηση και διάλογο για τις προσπάθειες που καταβάλλονται από το παραγωγικό και θεσμικό δυναμικό για να διασφαλίσουμε την πολυπόθητη ανάπτυξη σε βιώσιμη και κερδοφόρα λογική.
Αγαπητοί φίλοι
Είναι γεγονός ότι έχουμε ακούσει πολλές μεγαλοστομίες στο παρελθόν. Σε κουραστικές και μονότονες επαναλήψεις. Έχει γίνει σαφές σε όλους μας πια ότι η πολύπλευρη κρίση της πατρίδας μας αντιμετωπίζεται με ορθολογισμό, πραγματισμό και ρεαλισμό. Με ευθύτητα και ειλικρίνεια. Με συναίσθηση των ευθυνών μας. Χωρίς να παγιδευόμαστε στη μιζέρια και την παραίτηση. Χωρίς πολιτικάντικους ανούσιους οραματισμούς και καταγγελίες. Χωρίς άγονη παρελθοντολογία.
Η βόρεια Ελλάδα βιώνει εδώ και καιρό ιδιαίτερα προβλήματα. Με πρωταγωνιστή ανάμεσα σε αυτά την αποβιομηχάνιση και την επιχειρηματική δυσπραγία. Σε κάθε επίπεδο. Οφείλουμε να τα υπερβούμε δημιουργικά και ενεργητικά. Με έντονο το στοιχείο της περιφερειακής αλληλεγγύης. Της περιφερειακής συνείδησης. Στην καλλιέργεια των οποίων συνεισφέρει τα μέγιστα ο «Καλλικράτης». Και βεβαίως της έντιμης, ισομερούς, ισοβαρούς και αμοιβαία επωφελούς δικτύωσης με την υπόλοιπη χώρα. Και με τη βαλκανική μας γειτονιά επίσης.
Μεγάλος ο κίνδυνος της κούφιας προπαγάνδας επάνω στον καμβά αυτών των αναγκών. Ας βάλουμε στην άκρη οτιδήποτε δεν έχει χρησιμότητα. Ας εστιάσουμε στο σημαντικό. Αυτό που έχει να δώσει πραγματική ώθηση στην πραγματική οικονομία, τους εργαζόμενους και τους επιχειρηματίες. Το βλέμμα μας πρέπει να είναι στραμμένο προς το μέλλον. Ένα μέλλον που παράγει προσδοκίες και απαιτήσεις με τρόπο επιταχυνόμενο. Είμαι σίγουρος ότι κάνοντας ένα νέο ξεκίνημα, θα τα καταφέρουμε διότι η Βόρεια Ελλάδα είναι αντικειμενικά προικισμένη. Και μπορεί να τα καταφέρει παντού!
Γεωγραφικά είναι ασυναγώνιστη. Το μέτωπό της προς θάλασσα και η εδαφική συνέχεια με τις απίστευτα δυναμικές ενδοχώρες της Ασίας και της Ε.Ε. αποτελεί προίκα ασύλληπτων οικονομικών δυνατοτήτων. Σε κάθε τομέα αλλά και στον ενεργειακό. Πράγμα που αποτυπώνεται και στους υφιστάμενους αγωγούς φυσικού αερίου, τη διασύνδεση με το εξωτερικό με δίκτυα μεταφοράς υψηλής τάσης, τους μελλοντικούς αγωγούς πετρελαίου (Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη) και φυσικού αερίου (South Stream / εναλλακτικό του NABUCCO) κτλ. Με καταγεγραμμένες και διαπιστωμένες δυνατότητες στις ΑΠΕ όπως την αιολική ενέργεια και τη γεωθερμία. Χωρίς να υστερεί σε ηλιακό δυναμικό. Με πλούσιους υδάτινους πόρους, υπαρκτά συστήματα αξιοποίησης αυτών και πολλές επιπλέον δυνατότητες κατασκευής νέων. Είναι πλέον κοινός τόπος ότι η ενδεχόμενη και, γιατί όχι, πιθανότατη μετατροπή της Ελλάδας σε χώρα διέλευσης ενεργειακών δικτύων και διεθνή κόμβο εξαιρετικής σημασίας, τελικά σημαίνει αύξηση της σημασίας της Β. Ελλάδας. Το ίδιο και η κατάκτηση του τίτλου της χώρας – μείζονος παραγωγού ΑΠΕ.
Αποτελεί στο παραπάνω πλαίσιο εγκληματική αμέλεια αν συνεχισθεί η δυσπραγία να επενδυθούν δυσεύρετοι πόροι σε χρήσιμες και ανταποδοτικές υποδομές, με στρατηγικό χαρακτήρα και στο πλαίσιο συστηματικού και ολοκληρωμένου σχεδιασμού. Η Κυβέρνηση εργάζεται σκληρά για να ανατρέψει το στερεότυπο της Ελλάδας ως χώρας της απερίγραπτης σπατάλης πόρων. Μπορούμε και οφείλουμε να χαράξουμε μια νέα στρατηγική η οποία θα είναι συμβατή με τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Βορείου Ελλάδας, που δεν θα στερείται ρεαλισμού, αλλά θα εγγυάται ανταποδοτικότητα σε όσους επενδύσουν πάνω της. Μόνο έτσι θα προσελκύσουμε αξιόπιστες στο βάθος του χρόνου εγχώριες και διεθνείς επενδύσεις.
Τώρα είναι η ώρα για τη διεθνοποίηση των αναπτυξιακών προοπτικών της Β. Ελλάδας. Τώρα οφείλουμε να ανταποκριθούμε συστηματικά στην ανάγκη διασύνδεσης των περιφερειακών και διευρωπαϊκών μεταφορικών και ενεργειακών δικτύων και των παραγωγικών δομών της. Οφείλουμε να κατανοήσουμε και να προωθήσουμε την αναδιάταξη του συμπλέγματος υποδομών – μεταφορικών, τηλεπικοινωνιακών, ενεργειακών, διοικητικής και εμπορικής τεχνογνωσίας – η οποία θα μας φέρει πιο κοντά στην προσδοκώμενη αναπτυξιακή ώθηση ως αντιστάθμισμα και φρένο στην ανεπανάληπτη αποβιομηχάνιση και αποεπένδυση και την πρωτοφανή αναπτυξιακή οπισθοδρόμηση στην οποία έχουμε δυστυχώς διολισθήσει και την οποία αρχίσαμε κάπως να αναχαιτίζουμε.
Η ανάδειξη της Β. Ελλάδας και της Θράκης ως ενεργειακού κόμβου, είναι βέβαιο ότι θωρακίζει την γεωστρατηγική τους θέση, αναβαθμίζει τον ρόλο τους στην ιεράρχηση των εθνικών προτεραιοτήτων διευκολύνοντας αφάνταστα τις αναπτυξιακές διεκδικήσεις τους στον εθνικό καταμερισμό πλούτου και παραγωγής. Και το κυριότερο: προσφέρει γόνιμο έδαφος για την προσπάθεια προσέλκυσης του παγκόσμιου ενδιαφέροντος προσδίδοντας διεθνή αναγνωρισιμότητα στην περιοχή. Η οποία το λιγότερο που θα μας ανταποδώσει είναι επισκέπτες και ξένες επενδύσεις. Πράγματα ζητούμενα και καθόλου αυτονόητα.
Βέβαια όλα αυτά θα ήταν εκθέσεις ιδεών χωρίς κάποιες προϋποθέσεις. Δύο είναι οι βασικότερες: Η δημοσιονομική εξυγίανση και η αειφορία. Η πρώτη προϋπόθεση αποτελεί μονόδρομο για να αποκατασταθεί η αξιοπιστία της χώρας συνολικά και να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητά της. Παντού. Και αυτόν ακολουθούμε με συνέπεια, αποφασιστικότητα, υπευθυνότητα. Δεν θέλω να πω περισσότερα διότι θα κουράσω και θα κατηγορηθώ για πολιτικολογία. Δεν είναι αυτός ο λόγος που στέκομαι μπροστά σας.
Στο δεύτερο, την αειφορία με την έννοια της βιωσιμότητας και των περιβαλλοντικά φιλικών δραστηριοτήτων οφείλω να σταθώ ιδιαίτερα. Διότι κάθε προσπάθεια δεν μπορεί να υπονομεύεται εξαρχής. Η σχέση ανάπτυξη – περιβάλλον – άνθρωπος πρέπει να διασφαλίζεται εξαρχής και αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να είναι αξιόπιστη και διαχρονική κάθε μας προσπάθεια
Για παράδειγμα οφείλουμε να διασφαλίσουμε ότι η κατασκευή και λειτουργία όλων των μεγάλων ενεργειακών έργων δεν θα εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους για το περιβάλλον και τον άνθρωπο. Το λιγότερο που επιβάλλεται είναι να προβλέπονται μηχανισμοί αντιμετώπισης πιθανών κρίσεων, με τα κατάλληλα έργα και μέτρα έπειτα από επιστημονική μελέτη. Όπως στον αγωγό πετρελαίου. Ή στην προοπτική κατασκευής θαλάσσιων πάρκων αιολικής ενέργειας. Η ύπαρξη περιβαλλοντικής επικινδυνότητας επιβάλλει να μην χρησιμοποιηθεί ο τόπος μας απλά ως χώρος διέλευσης των ενεργειακών δικτύων, ούτε μόνο ως ευκαιρία αναβάθμισης των ενεργειακών παροχών στους κατοίκους της (π.χ. με τηλεθέρμανση στα μεγαλύτερα πολεοδομικά συγκροτήματα), αλλά να μην υπονομεύει τις αρχικά μη ανταγωνιστικές αναπτυξιακές επιλογές, όπως αυτή του εναλλακτικού και φυσιολατρικού τουρισμού, ή του θαλάσσιου και παραθεριστικού. Και γενικότερα βέβαια, κάθε βήμα που κάνουμε πρέπει να επιτρέπει έλεγχο της πιθανότητας να καταστεί περιβαλλοντικά ή κοινωνικά ασύμφορο. Όπως στην περίπτωση των επίμονων προσπαθειών εξόρυξης χρυσού παρά την δηλωμένη αντίθεση των τοπικών κοινωνιών στη Β. Ελλάδα, μια περιοχή με τα μεγαλύτερα αποθέματα σε όλη τη χώρα και πιθανόν στην Ευρώπη.
Κατά τα άλλα βέβαια, πέραν της καθιέρωσης της Β. Ελλάδας ως στρατηγικού κόμβου διέλευσης ενεργειακών δικτύων, είναι αναμφίβολα ενθαρρυντική η ομοφωνία επιδίωξης πράσινων λύσεων στην ανάπτυξη με ατμομηχανή τις ΑΠΕ. Τομέα στον οποίο οι δυνατότητες είναι τεράστιες γεγονός που επιτρέπει ακόμα και την βαθμιαία αντικατάσταση των συμβατικών μορφών ενέργειας με την εφαρμογή «πράσινης» τεχνολογίας στην περιοχή.
Κυρίες και κύριοι, ο τόπος μας είναι ευλογημένος. Δεν δικαιούμαστε να αποτύχουμε. Πρέπει να μοχθήσουμε. Όχι μόνο για βιολογικούς καθαρισμούς και διαχείριση απορριμμάτων. Αυτά είναι εν πολλοίς αυτονόητα. Ούτε για απλή προστασία και διατήρηση του φυσικού κεφαλαίου. Αλλά οφείλουμε να προσθέτουμε οικονομική αξία στην κληρονομιά μας. Να αντιληφθούμε ας πούμε ότι η Ευρωπαϊκή οδηγία της εισαγωγής 20% ΑΠΕ στο ενεργειακό μας ισοζύγιο σε 10 χρόνια από τώρα και της ανάλογης μείωσης των ρύπων δεν είναι καταναγκαστικό έργο αλλά ευκαιρία δημιουργίας μιας νέας επιχειρηματικής πλατφόρμας, όπως την έχει αποκαλέσει ο φίλος και συνάδελφος Γιάννης Μανιάτης. Που μόνο στο χώρο της οικοδομής προσφέρει άπειρες νέες προτάσεις εργασιακής εξειδίκευσης και τζίρου. Να κατανοήσουμε επίσης τις μεγάλες ευκαιρίες που προσφέρονται στη διασύνδεση της αγοράς ενέργειας και των παραγωγών προϊόντων της γης μας μέσω των βιοκαυσίμων. Να σημειώσω εδώ ότι και για την ιδιαίτερη πατρίδα μου, τη Ροδόπη, έχει υπογραμμιστεί επανειλημμένα σε μελέτες η ανάγκη ενθάρρυνσης της επιχειρηματικότητας προς την κατεύθυνση των ΑΠΕ με αιχμές την αιολική ενέργεια και τη γεωθερμία, αλλά και στην παραγωγή βιοκαυσίμων. Ενώ ταυτόχρονα πουθενά δεν αμφισβητείται ότι πράσινη ανάπτυξη και ενέργεια δεν είναι καθόλου αντιφατικές ή ανταγωνιστικές έννοιες, αλλά περισσότερο συνεργατικές.
Σταματώ εδώ ελπίζοντας ότι μετέφερα αισιοδοξία σε μια μάλλον ζοφερή συγκυρία. Αγωνιώ για τις τοποθετήσεις των υπόλοιπων ομιλητών. Και συγχαίροντας ακόμη μία φορά τους διοργανωτές, καλώ σε εγρήγορση τους πάντες, φορείς και πολίτες, για να μην περιμένουμε παθητικά οποιοδήποτε δώρο. «Συν Αθηνά και χείρα κίνει» είναι το ενεργητικό μήνυμα που εκπέμπουμε και αυτή η κυβέρνηση παλεύει συγκροτημένα και με υπευθυνότητα να το διαδώσει παντού. Περιμένοντας ανταπόκριση συμφέροντος και όχι συγκατάβασης.